| Hausa
TATTALIN ARZIKI
5 minti karatu
Kayan da Turkiyya ta fitar zuwa Afirka a 2026 sun haura na dala biliyan 13
Majalisar Kasuwanci ta Turkiyya-Afirka ta ce wannan ƙaruwa na bayyana shaidar alakar kasuwanci a bangarori da dama tsakanin Turkiyya da Afirka.
Kayan da Turkiyya ta fitar zuwa Afirka a 2026 sun haura na dala biliyan 13
Injinan Turkiyya da kayayyaki, motoci masu aiki da lantarki, sinadarai da tama da karafa da tufafi na daga kayan da aka fi fitarwa.

Kayayyakin da Turkiyya ta fitar zuwa Afirka sun kai na dala biliyan 13.3 a cikin watanni bakwai na farkon shekara, wanda ya haifar da fadada hanyoyin sadarwa da ayyukan gine-gine.

Yawan fitar da kayayyaki zuwa Afirka ya karu da kashi 12.6% idan aka kwatanta da irin wannan lokacin a bara, yayin da fitar da kayayyakin Turkiyya zuwa Afirka ya karu da kashi 16.3% a watan Yuli, inda ya kai dala biliyan 2.3.

Osman Aksoy, Jami’in Gudanarwa kuma Shugaban Kwamitin Harkokin Tattalin Arziki na Turkiyya-Afirka na Hukumar Hulda da Tattalin Arziki ta Ƙasashen Waje (DEIK), ya shaida wa kamfanin dillancin labarai na Anadolu cewa aikin fitar da kayayyaki zuwa nahiyar ya kasance "shaida mafi ƙarfi da ke bayyana dangantakar tattalin arziki tsakanin Turkiyya da Afirka."

Kayayyakin da Turkiyya ta fitar zuwa Masar sun karu da kashi 49.3% zuwa dala miliyan 426.2 a watan Yuli da kuma kashi 26.1% zuwa dala biliyan 2.3 a watan Janairu zuwa Yuli.

Kayayyakin da aka fitar zuwa Afirka ta Kudu sun ƙaru da kashi 8.3% a watan Yuli zuwa dala miliyan 66.9 da kuma kashi 31.3% a cikin watanni bakwai zuwa dala miliyan 479.

Sauran kasashen Afirka

A lokaci guda kuma, fitar da kayayyaki zuwa Nijeriya ya karu da kashi 7.5% a watan da ya gabata zuwa dala miliyan 60.2 da kuma kashi 52.1% zuwa dala miliyan 453.2 daga watan Janairu zuwa Yuli.

A halin yanzu, fitar da kayayyaki zuwa Libya daga Turkiyya ya ƙaru da kashi 22.4% zuwa dala miliyan 289 a watan Yuli da kuma kashi 2.3% a cikin watanni bakwai zuwa dala biliyan 1.59.

Kayayyakin da ake fitarwa zuwa Tunisia sun ƙaru da kashi 0.3% zuwa dala miliyan 101 da kuma kashi 9.9% daga watan Janairu zuwa Yuli sannan zuwa sama da dala miliyan 720.

A lokaci guda, fitar da kayayyaki zuwa Nijar ya karu da kashi 80.5% a watan Yuli zuwa dala miliyan 255 da kuma kashi 8% a cikin watanni bakwai, wanda ya zarce dala miliyan 302.

Kayayyakin da ake fitarwa zuwa Morocco da Algeria, biyu daga cikin manyan kasuwannin fitar da kayayyaki na Turkiyya a nahiyar, sun ragu da kashi 24.8% zuwa dala miliyan 277.5 kuma sun ragu da kashi 5.8% zuwa dala miliyan 142.5 a watan Yuli.

Fitar da kaya zuwa Morocco ya tashi da kashi 11.7% zuwa dala biliyan 2.43 yayin da ya faɗi da kashi 18.8% zuwa dala biliyan 1.09 a Algeria a cikin watanni bakwai.

"Haɓakar kasuwar Afirka ta samu ne sakamakon diflomasiyyar kasuwanci da muka bi tsawon shekaru da yawa bisa ga hanyar cin nasara," in ji Aksoy.

"Jirgin saman Turkiyya na Turkish Airlines na zuwa birane sama da 60 a faɗin nahiyar da kuma rarraba hanyoyin jigilar kwantenoni a ruwa, wanda ya haɓaka isar da kayayyaki zuwa ƙasashen waje, yayin da manyan ayyukan ɓangaren kwangila da muka yi a nahiyar tare da gina hanyoyi, tashoshin jiragen ruwa, gidajen jama'a, da filayen jiragen sama, suka ba da gudunmawa ga aikin fitar da kaya zuwa ƙasashen waje," in ji shi.

Fannin kere-kere na Turkiyya

Aksoy ya bayyana cewa injina da kayan aiki da Turkiyya ke samarwa, na'urorin lantarki da, motoci, sinadarai, tama da ƙarafa, tufafi, abinci, da kayan gini sun taka muhimmiyar rawa a wannan nasarar.

Ya ba da shawarar haɓaka samar da kayayyaki na gida, saka hannun jari na haɗin gwiwa, hanyoyin rarraba kaya masu ƙarfi, da tsarin biyan kuɗi masu sauƙi don cin gajiyar ƙaruwar fitar da kayayyaki zuwa Masar, Afirka ta Kudu, da Nijeriya, manyan kasuwannin nahiyar, musamman ta hanyar damarmakin da ke tattare da Yarjejeniyar Yankin Ciniki Marar Shinge ta Afirka (AfCFTA).

"Yanayin diflomasiyya mai kyau tsakanin Turkiyya da Masar, da Yarjejeniyar Ciniki mai 'Yanci da ke akwai, fa'idodi ne, amma sayar da kayayyakin bai isa ga cim ma nasara mai ɗorewa ba," in ji shi, yana mai kira da a ƙara saka hannun jari ta Yankin Masana'antu na Turkiyya a yankin hanyar teku ta Suez da kuma ƙoƙarin isa ga yankunan da ba a taɓa amfani da su ba a nahiyar ta hanyar haɗin gwiwa da fa’idanta da Kasuwar gama gari ta Gabashi da Kudancin Afirka ta Masar (COMESA).

"Za mu iya kafa wani cigaba na dindindin a Afirka ta Kudu a fannin kayan aikin masana’antu masu daraja, kayan lantarki, da kuma hanyoyin samar da makamashi mai sabuntawa, yayin da Nijeriya ke ba da babbar dama ga al'ummarta amma tana fama da sauyin kuɗi, don haka dole ne mu mai da hankali kan cinikin kuɗaɗen cikin gida, musayar kuɗi, da kuma samar da injinan masana'antu da na sarrafa abinci kai tsaye don tabbatar da ci gaba mai ɗorewa," in ji shi.

Aksoy ya bayyana cewa kamfanonin Turkiyya za su iya mai da hankali kan tsarin da ya mayar da hankali kan fannoni da ayyuka musamman wanda aka tsara musamman don yanayin kowace ƙasa.

"Makamashi, kayayyakin more rayuwa, kayan gine-gine, wutar lantarki, kiwon lafiya, noma, da masana'antun abinci, masaku na Tunisia, masana'antar samar da motoci, injina, sinadarai, da fasaha, da kuma sassan makamashi, noma, samar da abinci, noman rani, haƙar ma'adinai, da kayayyakin more rayuwa na Nijar da yankin Sahel na da babban tasiri," in ji shi.