Shekaru 25 bayan 9/11, Amurkawa na tsoron ta’addancin cikin gida fiye da barazanar hari daga waje
DUNIYA
5 minti karatu
Shekaru 25 bayan 9/11, Amurkawa na tsoron ta’addancin cikin gida fiye da barazanar hari daga wajeBinciken da Reuters da Ipsos suka gudanar ya gano cewa tsoron tsaurin ra’ayi na cikin gida ya danne tsoron makirci da barazana daga waje, kuma Amurkawa da yawa na da ra’ayin cewa yake-yaken da suka biyo bayan harin 9/11 ba su kyautu a yi su ba.
Buraguzan Cibiyar Kasuwanci ta Duniya a ranar 11 ga Satumban 2001 a birnin New York. / AFP Archive

Shekaru ashirin da biyar bayan hare-haren 11 ga Satumba sun mayar da hankali kan fargabar Amurka kan barazanar da ke fitowa daga ƙasashen waje, yanzu Amurkawa sun fi damuwa da hare-haren masu tsattsauran ra'ayi na cikin gida fiye da na ƙungiyoyin ƙasashen waje, kamar yadda wani bincike na Reuters/Ipsos ya gano.

Lokacin da aka nemi su bayyana babbar matsalar da ke barazana ga tsaron talakawan Amurka, kashi 33 cikin ɗari na waɗanda suka amsa sun zaɓi "ta'addancin cikin gida," yayin da kashi 20 cikin ɗari suka zaɓi "ta'addancin ƙasashen waje" kuma kashi 42 cikin ɗari sun nuna ayyukan tashin hankali da ke bazuwa kamar harbe-harben jama'a, kamar yadda binciken da aka gudanar a tsakanin 28-31 ga Agusta ya gano.

Lamarin ya sha bamban sosai shekaru goma da suka gabata.

Rahoton Reuters/Ipsos daga tsakiyar 2013 ya nuna kashi 21 cikin ɗari na Amurkawa sun ɗauki "ta'addancin cikin gida" a matsayin babbar barazanar, ƙasa da kashi 28 cikin ɗari waɗanda suka nuna "ta'addancin ƙasashen waje" da kashi 51 cikin ɗari waɗanda suka ɗauki ayyukan tashin hankali ta ci barkatai.

Mambobin ƙungiyar al-Qaeda na ƙasashen waje sun kai hari da jiragen sama a Cibiyar Kasuwanci ta Duniya ta birnin New York da kuma Pentagon a wajen birnin Washington a ranar 11 ga Satumban 2001, wanda ya kashe dubban mutane, ya kuma haifar da yaƙi na tsawon shekaru da dama, ciki har da mamayar da Amurka ta jagoranta a Afghanistan, inda shugabannin al-Qaeda ke zaune.

Amma Amurka ta kuma shaida hare-hare da dama da aka kai a cikin gida, wadanda suka shafi kowa da kowa, ciki har da Musulmi, Bakar fata, Latino, Yahudawa da sauran Amurkawa.

Shugaba Donald Trump da kansa ya fuskanci yunƙurin kisan kai da dama, ciki har da harbin bindiga a shekarar 2024 wanda ya raunata masa kunne, kuma an kashe mai fafutukar ra'ayin mazan jiya Charlie Kirk a watan Satumban 2025 yayin da yake magana da daliban jami'a a Utah.

Da aka tambaye su wanne hari ne ke haifar da barazana mafi girma, kashi 61 cikin 100 na wadanda suka amsa a tambayar da aka yi kwanan nan a cikin wani bincike sun zabi masu tsattsauran ra'ayi na cikin gida kuma kashi 34 cikin 100 sun zabi wadanda suka fito daga kasashen waje.

Tabon hare-haren 11 ga Satumba ya ci gaba da yin karfi, kamar yadda binciken ya gano. Mutum shida cikin 10 sun ce suna tunani akai-akai game da hare-haren kuma kusan kashi daya cikin 10 sun ce za su goyi bayan martanin soja idan aka sami wani babban hari irin haka.

Amma Amurkawa ba su yarda cewa yaƙe-yaƙen da suka biyo bayan 9/11 sun cancanci kudin da aka kashe musu ba.

Kashi 48 cikin 100 sun ce yakin da aka yi a Afghanistan bai cancanci a yi shi ba, idan aka kwatanta da kashi 21 cikin 100 na wadanda suka ce hakan ya cancanta, yayin da sauran ba su da tabbas ko kuma ba su amsa tambayar ba.

Yaƙin da aka yi a kan Iraki bai yi wa jama'a daɗi ba, inda kashi 51 cikin 100 suka ƙi amincewa da shi, yayin da kashi 21 cikin 100 suka amince da mamayar.

Yaƙe-yaƙen bayan 9/11 sun yi sanadiyyar mutuwar mutane miliyan 4.5 zuwa 4.7, kai tsayeko ba ta kai tsaye a a ƙasashe kamar Afghanistan, Iraki, Pakistan, Syria, Yemen, Libya, da Iran.

Sanya idanu a cikin gida

Amurkawa shida cikin 10 - ciki har da takwas cikin 10 na 'yan Republican - suna ganin martanin gwamnatin Amurka ga hare-haren 11 ga Satumba ya yi tasiri aƙalla wajen hana hare-haren da ake kai wa Amurkawa a cikin ƙasar Amurka.

Bangare biyu masu rinjaye - ciki har da kashi 71 cikin 100 na 'yan Democrat da kashi 75 cikin 100 na 'yan Republican - sun yi imanin cewa ƙarfafa tsaron filin jirgin sama da aka yi bayan hare-haren 11 ga Satumba ya cancanci a fuskanci cikas ga tafiye-tafiyen mutane.

Amurkawa kuma sun fi son tallafawa tsaron filin jirgin sama da gwamnati ke gudanarwa, inda kashi 23 cikin 100 ne kawai ke goyon bayan ra'ayin da gwamnatin Trump ta yi nazari a kai wanda zai maye gurbin tsaron tarayya da 'yan kwangila masu zaman kansu. Kashi 48 cikin 100 sun nuna adawa, kamar yadda binciken ya bayyana.

Faɗaɗa sa ido a cikin gida bayan 2001 bai yi fice ba, inda kashi 65 cikin 100 suka ƙi ba wa hukumomin leƙen asiri na Amurka damar sa ido kan hanyoyin sadarwa na lantarki na 'yan ƙasar Amurka ba tare da sammaci ba.

Dokar 2008 da ta ba da damar hakan ta kawo karshe a watan Yuni, kodayake gwamnatin Trump ta nemi Majalisar Dokoki ta sake ba da izini ga wannan aiki.

Yawancin Amurkawa suna kallon ranar 11 ga Satumba a matsayin wani lamari da ya haɗe kn ƙasar, kuma kashi 75 cikin 100 na ƙasar suna ganin ya yi babban tasiri ga ƙasar, fiye da kashi 41 cikin 100 waɗanda suka yi tunanin rikicin kuɗi na 2007-2009 ya yi babban tasiri.

Ra'ayin jama'a na Reuters/Ipsos, wanda aka gudanar a yanar gizo, ya yi bincike kan mutane 1,167 na Amurka a duk faɗin ƙasar.