Lokacin da ma'aikatan lafiya a Burundi suka fara gano ɓarkewar cutar shan inna nau'in type 2 a watan Maris din 2023, labarin ya girgiza yankin da aka riga aka tabbatar ba shi da cutar shan inna ta daji shekaru uku da suka gabata.

Ƙwayar cutar, wadda za ta iya haifar da mutuwar wani ɓangare na jiki kuma galibi tana shafar yara 'yan ƙasa da shekara biyar, ta yi barazanar wargaza ci gaban da aka samu na shekaru da dama.

Shekaru uku bayan haka, Burundi - tare da Ghana, Guinea-Bissau, Jamhuriyar Congo, da Uganda - sun yi nasarar dakatar da yaɗuwar cutar, wanda hakan ya nuna wani muhimmin ci-gaba a tafiyar Afirka zuwa ga kawar da cutar shan inna.

Bayan gwaje-gwajen fasaha masu tsauri da aka gudanar tsakanin Janairu da Yunin 2026, tawaga daga Kwamitin Ganowa da Magance Ɓarkewar Mai Zaman Kansa (OBRA) sun sake duba bayanan sa ido kan cututtuka, ɗakin gwaje-gwaje, da kuma bayanan cututtuka kafin su yanke hukuncin cewa an katse yaɗuwar cutar a dukkan ƙasashe biyar. Ofishin WHO na Yankin Afirka daga baya ya tabbatar da rufe batun waɗannan barkewar cutar shan inna nau'in type 2.

Yanayi daban-daban, dabarun bai daya

Babu maganin cutar shan inna, amma ana iya hana yaɗuwarta ta hanyar allurar riga-kafi mai aminci da inganci.

A Burundi, hukumomin lafiya sun ƙarfafa ayyukan alluran riga-kafi da sa ido na yau da kullum tare da tallafi daga Shirin Kawar da Cutar Shan Inna na Duniya (GPEI). Gangamin allurar riga-kafi da aka ƙudiri niyyar yi, da ƙarfafa binciken cututtuka, da faɗaɗa sa ido kan muhalli sun taimaka wajen katse yaɗuwar cutar da kuma kare yara daga cutar ta shan inna.

"Wannan ci gaba ne mai kyau ba kawai ga yaƙi da cutar shan inna ba har ma ga ƙoƙarin ceton rayuka ta hanyar ingantaccen tsarin lafiya da rigakafi," in ji Thabani Maphosa, Babban Jami'in Kula da Lafiya na Gavi.

"Hannun jarin da ƙasashen suka yi wajen isa ga yaran da aka rasa, mu’amalar al'umma, ƙarfafa sa ido, taswirar ƙasa, da kuma mayar da martani ga barkewar cutar za su yi tasiri fiye da waɗannan barkewar cutar shan inna."

Yayin da kowace ƙasa ke fuskantar ƙalubale na musamman, wani abu da aka saba gani ya bayyana a cikin martanin su.

A Jamhuriyar Congo, hukumomi sun ƙarfafa sa ido tare da aiwatar da gangamin yin allurar riga-kafi masu inganci da yawa bayan gano ƙwayoyin cuta. An ba da rahoton gano cutar a ƙasar a watan Disamban 2023, tare da ƙoƙarin da aka yi daga baya ya mayar da hankali kan kiyaye lafiyar sa ido kan cututtuka da kuma rufe gibin rigakafi a yankunan da ke da hatsari.

Uganda ta ƙarfafa sa ido kan cututtuka da ayyukan mayar da martani ga barkewar cutar bayan gano ƙwayoyin cutar shan inna a watan Mayu na 2024, yayin da take ci gaba da yin aiki tare a matakin ƙasa da ƙasa. Ghana ta ƙara inganta sa ido kan cututtuka masu inganci da kuma mayar da martani cikin sauri ga barkewar cutar tare da saka hannun jari a dakin gwaje-gwaje, inda ta haɓaka ƙarfin dakin gwaje-gwajenta a farkon wannan shekarar tare da Uganda don ƙarfafa ikon ganowa da kuma mayar da martani cikin sauri ga ƙwayoyin cutar shan inna da sauran cututtukan da za a iya hana kamuwa da su ta hanyar yin allurar riga-kafi.

Guinea-Bissau ta mayar da hankali kan isa ga mutanen da ba su da isasshiyar kulawa ta hanyar kamfen ɗin allurar rigakafi da kuma inganta sa ido kan cututtuka. Ci gaba da ƙoƙarin ya yi nasara - ƙasar ta ba da rahoton babu wani gano ƙwayoyin cutar shan inna tun daga watan Yuli na 2021.

"KowaNe barkewar cutar da aka rufe na nufin ƙarin yara da aka kare daga cutar da za ta iya haifar da gurguncewar rayuwa," in ji Mike McGovern, Shugaban Hukumar Kula da Cututtukan Shan Inna ta GPEI da Kwamitin Cututtukan Shan Inna na Duniya na Rotary International, in ji shi. "Aiki tare da gwamnatoci da ma'aikatan lafiya a faɗin Afirka yana ƙara ƙarfafa ƙoƙarin kawo ƙarshen cutar shan inna har abada."

Gargadi game da jin an gamsu

Duk da waɗannan nasarorin, ƙwararrun masana kiwon lafiya sun yi gargaɗi game da rashin damuwa. Hatsarin sake shigo da cutar polio ya kasance gaskiya - kamar yadda aka nuna ta hanyar gano cutar a Madagascar kwanan nan bayan kawar da ita a baya.

A faɗin Afirka, an ba da rahoton gano cutar polio sama da 180 a 2026 kaɗai, inda mafi yawan mutane suka taru a Tafkin Chadi da kuma yankin kusurwar Afirka, wanda a halin yanzu shi ne yankin da ke da matuƙar muhimmanci wajen yaɗuwar cutar.

A duk duniya, Afghanistan da Pakistan su ne kawai ƙasashen da ke da cutar polio ta daji a yanzu.

Ministocin lafiya na Afirka kwanan nan sun amince da tsarin shekaru 10 don ci gaba da ƙoƙarin kawar da cutar shan inna ta hanyar ƙarfafa tsarin kiwon lafiya na ƙasa. Tsarin Canjin Shan Inna da Dorewa a Yankin Afirka na WHO daga 2026–2035 ya jaddada kiyaye ingantaccen sa ido, kiyaye ƙarfin dakin gwaje-gwaje, ƙarfafa rigakafi na yau da kullum, da kuma tabbatar da dorewar kuɗaɗen cikin gida.

"Dorewar nasarar yakar cutar shan inna a Afirka na buƙatar mallakar ƙasa mai ƙarfi, kuɗaɗen tallafi mai ɗorewa da haɗa kadarorin ayyukan yaki da cutar shan inna cikin tsarin kiwon lafiya mai faɗi," in ji Dr. Mohamed Gedi, Mai Gudanar da Shirin Kawar da Cutar Shan Inna a Ofishin WHO na Yankin Afirka. "Ta hanyar kiyaye garkuwar jama'a mai yawa, ingantaccen sa ido da kuma shirye-shiryen barkewar cutar, za mu iya kare matsayinmu na rashin cutar shan inna da kuma ƙarfafa tsaron lafiya a duk faɗin yankin."

Dr. Mohamed Janabi, Daraktan Yanki na WHO a Afirka, ya maimaita wannan ra'ayi: "Duk da cewa wannan muhimmin cigaba ne, ba ƙarshen tafiya ba ne. Ci gaba da sa ido, sa ido mai ƙarfi da kuma ɗaukar matakan rigakafi masu yawa suna da mahimmanci don kare yara da hana barkewar cutar a nan gaba."