Babban Daraktan Hukumar Makamashi ta Duniya (IEA) Fatih Birol ya yi gargaɗi a ranar Alhamis cewa duniya na fuskantar babbar barazanar samar da makamashi a tarihi yayin da yaƙin Iran da ci gaba da rufe Mashigar Hormuz ke kawo cikas ga makamashi a duniya.

"Muna fuskantar babbar barazanar samar da makamashi a tarihi," in ji Birol a wata hira da CNBC a taron CONVERGE LIVE da aka yi a Singapore.

Ya ce kasuwar na rasa ganga miliyan 13 a kowace rana ta fuskar samar da mai kuma tana fuskantar manyan cikas a samar da muhimman kayayyaki.

Birol ya sake nanata gargaɗin da ya yi a baya yana mai cewa yaƙin Iran da ci gaba da rufe Mashigar teku ta Hormuz na iya haifar da babbar matsalar makamashi da ba a taɓa fuskanta ba, yana mai nuni da babbar rawar da hanyar ruwa ke takawa a cinikin mai a duniya.

Kafin yaƙin, ganga miliyan 20 ta mai da kayayyakin mai suna ratsa mashigar a kowace rana. Hanyar yanzu tana ƙarƙashin abin da Birol ya bayyana a matsayin "toshewa biyu," ba tare da Iran ko Amurka sun bar jiragen ruwa su shiga ko fita daga hanyar ba.

Hukumar IEA ta bayyana mashigar teku ta Hormuz a matsayin ɗaya daga cikin wuraren da man fetur ke shiga ya fita zuwa duniya, kuma ta yi gargaɗin cewa rufe mashigar na raunana ci-gaban tattalin arzikin duniya da janyo hauhawar farashin mai, da kuma rage yawan makamashin da ake amfani da shi.

Birol ya kuma yi gargaɗin cewa akwai ƙaruwar barazanar samar da man fetur a Turai, yana mai cewa yankin ya dogara sosai kan matatun mai na Gabas ta Tsakiya.

"Turai na samun kusan kashi 75 cikin 100 na man fetur ɗinta daga matatun mai na Gabas ta Tsakiya kuma wannan a yanzu an dakata," in ji shi, yana mai ƙarawa da cewa Turai na ƙoƙarin samun wasu kayayyaki daga Amurka da Nijeriya.

Ya ce Turai na iya fuskantar matsaloli masu tsanani idan ba a tabbatar da ƙarin shigo da kaya daga waje ba, kuma ya ƙara da cewa gwamnatoci na iya buƙatar yin la'akari da matakan daƙile tafiye-tafiyen jiragen sama idan har aka ci gaba da samun cikas.

"Ina fatan da farko, cewa za a buɗe mashigar kuma a dinga fitar da man fetur ta cikinta," in ji Birol.

Hukumar IEA mai mambobi 32 ta amince a watan Maris ta saki ganga miliyan 400 na mai daga asusun gaggawa a ƙoƙarin rage tasirin barazana ga samar da kayayyaki.

A farkon wannan watan Birol ya bayyana cewa duk wani sakin mai na gaggawa karo na biyu zai samar da taimako na wucin-gadi ne kawai maimakon magance matsalar.

"Maganin yana tare da buɗe mashigar teku ta Hormuz," in ji shi, yayin da yake kira ga gwamnatoci da su ƙarfafa juriya ta hanyar hanyoyin samar da makamashi daban-daban, ciki har da makamashin nukiliya, da kuma fasahohi masu inganci kamar motocin lantarki.