Masana kimiyya sun ɗauki hoton da ba a saba gani ba na mutuwar taurari a kaunu
KIMIYYA DA FASAHA
3 minti karatu
Masana kimiyya sun ɗauki hoton da ba a saba gani ba na mutuwar taurari a kaunuYawanci, hakan na faruwa ne sakamakon ƙarewar makamashin nukiliyar tauraro mai nauyi fiye da sau takwas na nauyin rana, sannan ya fashe, lamarin da ke haifar da fashewa mai ƙarfi guda ɗaya.
An illustration shows a white dwarf star located in the Milky Way galaxy at the moment of its explosion / Reuters

Masana kimiyya sun samu hoton fashewar wasu taurari a karon farko a sararin kaunu, ta hanyar amfani da babbar na'urar hangen nesa ta European Southern Observatory da ke Chile.

Fashewar tauraro, wanda ake kira supernova, wani babban lamari ne mai matukar ƙarfi.

Yawanci, hakan na faruwa ne sakamakon ƙarewar makamashin nukiliyar tauraro mai nauyi fiye da sau takwas na nauyin rana, sannan ya fashe, lamarin da ke haifar da fashewa mai ƙarfi guda ɗaya.

Amma wani nau'in fashewar taurarin mai wuya ta shafi wani tauraron daban, wanda ake kira white dwarf (farin ƙaramintauraro), lamarin da ya samar da fashewa biyu a jere.

Wannan fashewar biyu ta lalata wani white dwarf ɗin mai nauyin kusan daidai da na rana, wanda ke nisan kimanin shekarun haske 160,000 daga Duniyar Earth a cikin cincinrindon taurarin Dorado, a wani birnin tarurari wato galaxy da ke kusa da Milky Way mai suna Large Magellanic Cloud.

Shekarar haske ita ce nisan da haske ke tafiya a cikin shekara guda.

Hoton ya nuna wurin fashewar kimanin shekaru 300 bayan faruwar lamarin, tare da harsashi biyu na sinadarin calcium suna motsawa waje.

‘Babu abin da ya rage’

"Babu abin da ya rage. White dwarf din ya lalace gaba daya," in ji Priyam Das, dalibin digiri na uku a fannin astrofiziks a Jami'ar New South Wales Canberra a Ostareliya, wanda shi ne babban marubucin binciken da aka wallafa a ranar Laraba a Mujallar Nature Astronomy.

"Lokacin da ke tsakanin fashewar biyu yana daidai da lokacin da ake bukata don fashewar helium da zagayawarsa daga wani bangare na tauraron zuwa dayan.

“Wannan yana ɗaukar kusan daƙiƙa biyu kawai," in ji Lvo Seitenzahl, masanin astrofiziks kuma marubucin binciken, kuma masanin kimiyya a Jami'ar Australian National University a Canberra.

Masu binciken sun yi amfani da na'urar MUSE ta babbar na'urar hangen nesa don tantance sinadarai daban-daban da suka samu a bayan fashewar supernova.

Tantance sindarai

Calcium ya bayyana a cikin hoton da launin shuɗi – wani zobe na waje wanda fashewar farko ta haifar da shi da kuma wani zobe na ciki wanda fashewar ta biyu ta haifar.

Wadannan sinadarai biyu na calcium suna nuna "tabbacin gaskiya na tsarin fashewar biyu," in ji Das.

Baya ga muhimmancin kimiyya, hoton yana da darajar kyan gani.

"Yana da kyau," in ji Seitenzahl. "Muna ganin yadda sinadarai ke samuwa a lokacin mutuwar tauraro."

"Babbar fashewar farko ta samar da sinadaran hydrogen da helium da lithium ne kawai. A nan muna ganin yadda ake samar da calcium, sulphur ko iron sannan suke watsar da su zuwa cikin galaxy mai masaukinsu, wata zagayowar sinadarai ta sararin samaniya," ya kara da cewa.

Rumbun Labarai
Gidauniyar Gate da OpenAI sun ƙaddamar da shirin inganta lafiya ta hanyar fasahar AI a Afirka
Ɗan sama jannatin da ya kamu da rashin lafiya ya sa dole jirgin NASA ya dawo duniya
Duniyar dijital: Yadda annobar son waya da komfuta ke hana yara jin daɗin ƙuruciya da samun kulawa
Jirgin sama jannati mai zagaye sararin samaniya na farko da aka ƙera a Turkiyya zai fara aiki
Butum-butumin NASA ya ɗauki yadda aka yi walƙiya a duniyar Mars a lamarin da ba a taɓa gani ba
Masanin kimiyya na Turkiyya ya jagoranci 'yan sama jannati wajen gano sabbin duniyoyi
An fara baje-kolin fasahar jiragen sama ta TEKNOFEST a Istanbul
Hatsarin da ke tattare da gem din Roblox ga yara ya sa Saudiyya da UAE haramta shi
Hirar Xi da Putin kan tsawon rayuwa har shekara 150: Shin ilimin kimiyya ya kai wannan matakin?
An kai Agushi sararin samaniya ya yi kwana bakwai don yin binciken kimiyya a kansa
Afirka za ta iya zama 'kan gaba a fannin sabunta makamashi': Sakatare Janar na MDD
Iyakar ikon kasashe kan Kirkirarriyar Basira da abin da hakan ke nufi ga tsarin tafiyar da duniya
Grok ta dawo aiki bayan dakatar da ita don bankaɗar da ta yi kan kisan ƙare dangi na Gaza
Kirkirarriyar Basira na ƙoƙarin magana da harsunan Afirka, Ko ƙarshen watsi da harsunan ya zo?
WhatsApp ya rufe shafuka fiye da miliyan 6.8 masu alaƙa da zamba: Meta
Google ya amince tsarin gargaɗinsa ya gaza ceton miliyoyin mutane a girgizar ƙasar Turkiyya a 2023
Amurka ta sauya wa kayayyakin sojinta wuri, ta rage shiga sansaninta mafi girma a Gabas ta Tsakiya
Meta na tattaunawa da kamfanin Scale AI domin zuba jarin fiye da dala biliyan 10 — rahoto
Masu fafutuka suna son a sauya tsarin TikTok saboda gazawar shafin daga kare yara
Ɓoyayyun duwatsun astiriyod na duniyar Venus za su iya faɗowa duniyarmu - Bincike