| Hausa
Ra'ayi
GABAS TA TSAKIYA
7 minti karatu
Babbar ɗimuwar Netanyahu: Mafarkin Turkiyya na shirin kai hari
Yayin da Isra’ila ke shirin gudanar da zaɓe a ranar 27 ga Oktoba, Netanyahu ya tsinci kansa a wani yanayi mai rauni da ba kasafai yake shiga irinsa ba.
Babbar ɗimuwar Netanyahu: Mafarkin Turkiyya na shirin kai hari
Netanyahu ya yi ikirarin cewa Syria na shirin bai wa Turkiyya damar jibge sojojinta a wurin, abin da Isra’ila ta ce zai zama barazana ga tsaronta. / AFP

Benjamin Netanyahu ba kasafai yake buƙatar zaman lafiya domin tabbatar da muhimmancinsa a siyasance ba. Abin da yake buƙata shi ne haɗari.

Yayin da Isra’ila ke shirin gudanar da zaɓe a ranar 27 ga Oktoba, Netanyahu ya tsinci kansa a wani yanayi mai rauni da ba kasafai yake shiga irinsa ba.

Jam’iyyarsa ta Likud tana kashin-baya a wasu ƙuri’un jin ra’ayin jama’a da aka gudanar kwanan nan, yayin da ƙungiyar jam’iyyun da ke goyon bayan gwamnatinsa ba ta da tabbatacciyar hanyar samun rinjaye.

Bayan shekaru na yaƙe-yaƙe, Isra’ilawa sun gaji, alkawarin Netanyahu na samun “cikakkiyar nasara” bai zama gaskiya ba, yayin da ikirarinsa na kasancewa jagoran tsaron Isra’ila wanda ba za a iya maye gurbinsa ba ke fuskantar gwaji.

Kuma yanzu, Netanyahu ya bayyana kamar ya samu sabuwar abokiyar gaba: Turkiyya.

A ranar 18 ga Agusta, jiragen yaƙin Isra’ila sun kai hari kan sansanin sojin saman Abu al-Duhur da ke arewacin Syria.

Ofishin Netanyahu ya yi ikirarin cewa Syria na shirin bai wa dakarun Turkiyya damar jibge sojojinsu a wurin, abin da Isra’ila ta ce zai zama barazana ga tsaronta.

Turkiyya ta musanta cewa tana shirin kafa irin wannan runduna a wurin, yayin da Ministan Harkokin Wajen Syria, Asaad al-Shaibani, ya ce tun da farko ya bayyana wa Isra’ila cewa babu wani shirin kafa sansanin sojin Turkiyya na dindindin a wurin.

Abin da ya biyo baya shi ma kamar daidai yake da harin shi kansa.

Maimakon ɗaukar lamarin a matsayin wani farmakin soja da za a gudanar cikin natsuwa, Netanyahu ya mayar da shi wani rikici a bainar jama’a.

Ya aika wa Turkiyya gargaɗi da kalma guda kawai, yayin da Ministan Tsaron Isra’ila, Israel Katz, ya zargi Shugaba Recep Tayyip Erdogan da shiga cikin abin da ya kira “kasada mai haɗari” a Syria.

Amma har wasu daga cikin jami’an tsaron Isra’ila sun bayyana damuwa kan irin wannan furuci.

Kafofin yaɗa labaran Isra’ila sun ruwaito cewa wasu jami’an tsaro na fargabar Netanyahu da Katz na iya jefa ƙasar cikin wani rikicin da bai zama dole ba da Turkiyya, kuma suna ganin rikicin na ƙara haɗuwa da manufofin siyasar zaɓe.

Haka kuma, Washington ta bayyana kamar ba ta ji daɗin lamarin ba.

Tom Barrack, jakadan Amurka a Turkiyya kuma wakili na musamman na Shugaba Donald Trump kan Syria, ya bayyana harin Isra’ila a matsayin “ƙara tsananta rikici ba tare da buƙata ba.”

Abin da ya fi ba da mamaki shi ne yadda ya bayyana a bainar jama’a yiwuwar cewa Isra’ila na “jan hankalin” Turkiyya ne domin ta shiga wani rikici, saboda irin wannan arangama na iya amfanar da wasu ta fuskar siyasar cikin gida kafin zaɓen.

Barrack ya ce bayanan leƙen asirin Amurka ba su goyi bayan ikirarin Isra’ila cewa ana kai kayan aikin sojin Turkiyya zuwa wannan sansani ba, duk da cewa jami’an Isra’ila sun nace cewa suna da bayanan leƙen asiri da ke nuna akasin haka.

A faɗin Tel Aviv, allunan talla na Likud sun mayar da tsaron ƙasa zuwa wani mummunan salon da ya mayar da hankali kan Netanyahu: "Suna son Netanyahu ya sha kaye. Kada ku bari su yi nasara."

Yi tunani game da abin da wannan saƙon ya bayyana a zahiri.

Yana rushe manufofin ƙasashen waje, tsaron ƙasa da kuma rayuwar Netanyahu ta siyasa zuwa shawara ɗaya: Maƙiyan Isra'ila suna son Netanyahu ya tafi; saboda haka, cire Netanyahu da kansa nasara ce ga maƙiyan Isra'ila.

Wannan ya kasance ginshiƙin siyasar Netanyahu tsawon shekaru. Ya haɓaka halin Mai Samar da Tsaro', shugaban da ke da ikon kare Isra'ila da ake zargin tana kewaye da barazana.

Maƙiya suna canzawa. Manufar siyasa ta ci gaba da kasancewa daidai.

Amma Netanyahu yana fuskantar matsala a wannan karon.

Bayan shekaru na yaƙi, Hamas kaɗai ba za ta iya isa ba. Gaza ta lalace, an kashe dubban Falasɗinawa, duk da haka "cikakkiyar nasara" da Netanyahu ya yi alkawari ta zama abin mamaki.

Yaƙi bai ka wo ƙarshen siyasa ko dabarun da ya dinga yi wa Isra'ilawa alkawari akai-akai ba.

Daga jarumi zuwa ba kowa ba

Saboda haka Netanyahu yana buƙatar wani abu mafi girma. Amma a wannan karon, ya ɗaga batun har ya zaɓi abokin gaba da ba zai iya tsoratarwa ko mamaye iko ba.

Labarin siyasa na iya canzawa daga Ina yaƙi da Hamas zuwa wani abu mafi girma: Isra'ila tana fuskantar wata hanyar sadarwa ta yanki mai tasowa ta maƙiya masu ƙarfi, hatsarin yana ƙaruwa, kuma ni kaɗai ne ke da gogewa da ƙudurin da ake buƙata don tunkarar ta.

Duk da jarumtarsa, matsayin Netanyahu ga Turkiyya ya yi kama da na siyasa fiye da shirin yaƙi.

Gabaɗaya rikici da Turkiyya ba shi ne wanda zai iya tsammanin zai fara ko ya shawo kansa ba; kawai yana buƙatar nuna karfin hali kamar zai iya, saboda kallon faɗa yana cika manufarsa ta siyasa.

A siyasance, yana buƙatar wani abu ƙasa da yaƙi amma fiye da zaman lafiya. Yana buƙatar siyasa ta barazana ta dindindin.

Maƙiyi mai ƙarfi. Hatsari mai zuwa. Kuma Netanyahu ya sake gabatar da kansa a matsayin mutumin da ba makawa wanda ke tsaye tsakanin Isra'ila da bala'i.

Duk da haka, akwai wani abu mai tayar da hankali game da tattauna wannan a matsayin dabarun zaɓe na Isra'ila kawai.

Siyasar cikin gida ta Isra'ila ba ta ci gaba da kasancewa a cikin iyakokin Isra'ila kawai ba.

Falasdinawa sun san wannan mugunta fiye da kowa. Siriyawa suna fuskantar hakan lokacin da jiragen saman Isra'ila suka kai hari ƙasarsu.

Fararen hula a Lebanon ma sun fuskanci hakan ta hanyar yaƙe-yaƙe da harin bama-bamai akai-akai. Yanzu Iran ta fuskanci rikicin soja na Isra'ila kai tsaye.

Mutanen da ke karɓar sakamakon ayyukan sojan Isra'ila ba sa karbar sakamakon lissafin siyasa na Netanyahu a matsayin kuri'ar ra'ayi, taken gangamin zaɓe ko dabarun cin zaɓe.

Suna fuskantar su a matsayin bama-bamai. Kuma akwai babban sabani cewa kiran "tsaro" na Isra'ila ba za a iya ɓoye shi ba.

Babu wata ƙasa da za ta iya dagewa har abada cewa tsaronta yana buƙatar maƙwabtanta su kasance marasa ƙarfi, wargazazzu, zama cikin mamaya, kwace makamansu ko kuma ba za su iya kare kansu ba, yayin da take bayyana duk wani yunƙuri da waɗannan maƙwabta ke yi na samun iko mai ma'ana a matsayin barazana ga wanzuwarta.

Wannan ba kawai buƙatar tsaro ba ce. Buƙata ce ta mamaye yankuna.

Netanyahu ya mayar da wannan koyarwar zuwa wani makami na siyasa mai matuƙar tasiri. Idan har dole Isra'ila ta kasance a kewaye da hatsari koyaushe, to dole ne Isra'ila ta buƙaci shugaban da ke nuna kansa a matsayin wanda zai iya tunkararta.

Shi ya sa Turkiyya ke da muhimmanci a siyasance yanzu.

A ƙoƙarinsa na ceto makomar siyasarsa, Netanyahu ya tura labarin barazanar zuwa wani mataki mai ban mamaki wanda ba zai iya tabbatar da shi a zahiri ba, yana mai ƙara yin tsokana ga Turkiyya.

Tsakanin yanzu da watan Oktoba, abin da Netanyahu ke buƙata shi ne maƙiyi mai ƙarfi wanda zai tsoratar da masu jefa ƙuri'a a Isra'ila - kuma rikicin da ya isa ya sa rayuwarsa ta siyasa ta yi kama da ta Isra'ila.

Kuma yayin da zaɓe ke gabatowa wanda zai iya kawo ƙarshen mulkinsa na dogon lokaci a siyasar Isra'ila, tambayar da ta fi hatsari ba za ta kasance ko Isra'ila ta sami wannan makiyi ba.

Tambayar ita ce shin ko Netanyahu zai iya samun damar siyasa ba tare da makiyin ba?