Yadda azumin Ramadan ke inganta lafiyar jiki
Ana samun kyakkyawan ingancin jikin dan'adam a lokacin da aka fara ibadar azumin watan Ramadan, wanda jiki ke ƙona maiƙo da kuma fitar da ƙwayoyin halitar cutar kansa da kuma ingantuwar aikin ƙwaƙwalwa.
Ana samun kyakkyawan ingancin jikin dan'adam a lokacin da aka fara ibadar azumin watan Ramadan, wanda jiki ke ƙona maiƙo da kuma fitar da ƙwayoyin halitar cutar kansa da kuma ingantuwar aikin ƙwaƙwalwa.
Idan aka haɗiye lomar ƙarshe ta sahur, kuma aka fara kiran sallar asuba, wani abu yana canzawa a cikin jikin kowane Musulmi da ke yin azumin Ramadan. Sauyin yana tare da lafiyar jiki kamar yadda yake tare da lafiyar ruhi.
Ba a ba shi abinci da ruwa har sai bayan faɗuwar rana, jiki yana fara neman mai a wuraren da yawanci yake watsi da su.
Farfesa Sabo Ahmed Mohammed na Kwalejin Kimiyyar Lafiya a Jami'ar Jos da ke Najeriya ya yi nazarin kimiyya game da abin da zai faru na gaba. "Jiki yana canzawa zuwa ga nau'in kuzarin da aka adana: da ake kira lipids," ya fada wa TRT Afrika. "Lipid yana nufin kitse da mai."
Kowace shekara a lokacin Ramadan, Musulmai baligai suna kauracewa abinci, abin sha da jima'i tsakanin fitowar alfijir da faɗuwar rana, suna keɓe ƙarin lokaci ga ibada da sadaka.
Bautar na iya zama galibi game da sake tabbatar da imani, amma tasirin lafiyar jiki da yake haifarwa - daga ƙona kitse da tsaftace ƙwayoyin halitta zuwa aikin kwakwalwa mai kaifi - yanzu kimiyya ta fahimci hakan sosai.
Abin da ƙwararrun likitoci suka yi gargaɗi game da shi shi ne jin daɗin yin bude baki wanda a bayyane yake lalata yawancin amfanin.
Tsaftace kwayoyin halittar jiki
Jikin ɗan adam yana amfani da sukari, wanda ke samuwa daga abincin da muke ci. Idan aka yanke samun sa na tsawon lokaci, jiki yana juyawa zuwa wurin ajiyarsa, yana ƙona kitsen da aka adana don samun kuzari a cikin wani tsari da aka kira da ketosis.
Ga mai azumi, wannan na iya nufin zubar da kitse mai yawa wanda zai iya haifar da kiba - ta hanyar rage gwiwoyi da idon sawu daga dawainiyar ɗaukar nauyi mai yawa na jiki.
Amma tsarin ketosis shi ne kawai mafari. Sabo ya bayyana cewa jiki kuma yana amfani da taga ta azumi don kai hari ga wani abu daban: ƙwayoyin cutar kansa.
"Jiki yana da hanyar share ƙwayoyin da ke zama masu cutarwa ko masu jawo cutar kansa," in ji Sabo.
Ya ce "Abin da ke zama na'urar da ba ta aiki yanzu za a goge shi kuma a lalata shi ko a yi amfani da shi azaman tushen kuzari."
Ana kiran wannan tsari a kimiyyance da autophagy - a zahiri, mai cinye kansa - kuma yana nufin tsarin rigakafin cutar kansa da ke cikin jiki.
Ana gano kwayoyin da suka lalace ko marasa aiki inda suke karyewa, kuma ko dai a fitar da su daga jiki ko a mayar da su mai.
Kwakwalwa ma tana samun haɓaka. Idan jiki ya canza daga samun kuzari daga nau’in carbohydrate zuwa nau’in ketone kamar acetone da acetoacetate, kwakwalwa ta fi son wannan man mai bayar da kuzari.
"Synapses din da ke cikin kwakwalwa zai yi aiki mafi kyau idan aka cire wasu tarkace ko tarin da ba su da kyau ta hanyar azumi," in ji Sabo a tattaunawar sa da TRT Afrika.
A cewar sa wannan sakamakon ya fi bayyana ga duk wanda ya yi azumi na tsawon lokaci.
Lalata amfanar da aka yi
Babu wani abu da ke da muhimmanci idan mutum ya shafe sa'o'i tsakanin buda baki da kuma sahur, sannan ya dinga cin abinci sau biyu ko uku fiye da yadda yake ci. Wannan abu ne da mutane da yawa ke yi.
"Idan ka yi la'akari da adadin abincin da wasu mutane ke ci tsakanin buda baki da sahur, yana da yawa, wataƙila sau biyu ko uku fiye da yadda suke ci kafin Ramadan," in ji Sabo.
Kamar yadda cin abinci mai yawa ba shi da amfani, haka nan ma cin abinci daban-daban a kowace rana ta azumin yake.
Sabo ya yi gargaɗin cewa cin abinci marar tsari yana rikitar da tsarin narkewar abinci. "Komai yawan abincin da ka ci, idan ba shi da kyau kuma ba shi da tsari, za ka iya kawo ƙarshen rikitar da hanji, inda za a iya zuba ruwan narkewar abinci a cikin hanji.
“Idan abinci ba ya cikin ciki a lokacin, hakan zai iya kai hari ga hanji."
Ya ce, wannan shi ne abin da ke haifar da ciwon ciki da mutane da yawa ke korafi a kai. Babban abin da ke haifar da rashin daidaituwar abinci shi ne rashin bin tsarin cin abinci, ba rashin isasshen abincin ba.
Tsarin abinci yana da ikon fahimtar salon cin abinci na mutum kuma ya saba da shi. Sabo ya shawarci waɗanda ke azumi da su ci gaba da jadawalin da suka saba don tabbatar da cewa yana aiki tare a cikin ayyukan watan Ramadan.
Sabo yana kuma ƙarfafa motsa jiki a lokutan azumi, tare da gargaɗin cewa ya kamata a guji yawan shan zafi don hana bushewar jiki. Motsi, yana taimaka wa jiki ya yi aiki da kyau kuma ya hanzarta tsarin tsarkake ciki, in ji shi.
Shawararsa ta ƙarshe ita ce a guji abincin da ya yi yaji ko tsami, domin ɗayan na iya fusata tsarin narkewar abinci kuma ya lalata fa'idojin da azumin zai kawo.