Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya ayaa Khamiistii sheegay in sameynta khad maraakiib oo toos ah oo u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga ay noqotay baahi istiraatiiji ah, maadaama ganacsiga iyo xiriirka labada dal uu sii ballaaranayo.

Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa sheegay in is-weydaarsiga ganacsi ee labada dal uu ka gudbay awoodda qaab-dhismeedka saadka ee hadda jira. Wuxuu hadalkan ka jeediyay intii uu ka qeybgalayay Shirkii Labaad ee Wasiirrada Gaadiidka ee Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) oo ka dhacay Istanbul.

“Heerka ganacsi ee hadda u dhexeeya Soomaaliya iyo Turkiga wuxuu ka sarre maray qaab-dhismeedka saadka ee jira,” ayuu yiri wasiirku, isagoo xusay in khad badeed toos ah uu yareyn doono kharashaadka, gaabin doono waqtiga gaarsiinta, isla markaana kordhin doono guud ahaan mugga ganacsiga.

Shirka ayaa isu keenay wasiirrada gaadiidka ee dalalka xubnaha ka ah OIC si ay uga wada hadlaan isku-xirnaanta iyo iskaashiga kaabayaasha.

Nuur ayaa sheegay inay macno gaar ah leedahay in arrimaha isku-xirnaanta gaadiidka looga hadlo magaalo taariikh ahaan isku xirta qaarado, ilbaxnimooyin iyo marinno ganacsi.

Wuxuu xusay in mowduuca shirku uusan ku koobneyn kaabayaasha farsamo oo keliya, balse uu diiradda saarayo midnimo, barwaaqo wadaag iyo adkeysi istiraatiiji ah xilli silsiladaha sahayda caalamka ay weli jilicsan yihiin isla markaana la dib u qaabeynayo marinno ganacsi oo kale.

Dekedaha iyo shabakadaha saadka, ayuu sheegay, waxay noqdeen tiir muhiim u ah amniga dhaqaale.

Doorka istiraatiijiyadeed ee Soomaaliya

Isagoo ka hadlayay booska istiraatiijiyadeed ee Soomaaliya, Nuur ayaa sheegay in dalka uu yahay buundo dabiici ah oo isku xirta Afrika, Jasiiradda Carabta, Koonfurta Aasiya iyo Badda Hindiya.

“Amniga ganacsiga caalamiga ah wuxuu si toos ah ugu xiran yahay amniga xeebaha Soomaaliya,” ayuu yiri, isagoo xusay in xasilloonida Geeska Afrika ay lama huraan u tahay sugidda amniga Badda Cas iyo Badda Hindiya.

Nuur ayaa sheegay in dekedaha Soomaaliya aysan kaliya u adeegayn baahiyaha qaran, balse ay sidoo kale u adeegsadaan dalal aan bad lahayn oo ku yaalla Bariga Afrika. Ballaarinta awoodda dekedaha, ayuu intaas ku daray, waxay muhiim u tahay horumarka Soomaaliya iyo is-dhexgalka dhaqaale ee gobolka.

Wuxuu sheegay in daraasadaha suurtagalnimada ee Mashruuca Dekedda Cusub ee Muqdisho la soo dhammaystiray, isla markaana mashruucu galay marxaladda tartanka qandaraaska, isagoo ku boorriyay maalgashadayaasha iyo ganacsatada gaarka loo leeyahay inay ka qeyb qaataan horumarinta dekedaha Soomaaliya.

Ballaarinta iskaashiga istiraatiijiyadeed ee Turkiga

Marka laga hadlayo xiriirka labada dal, Nuur ayaa sheegay in xiriirka Soomaaliya iyo Turkiga uu ka soo gudbay iskaashi bani’aadannimo una gudbay iskaashi istiraatiiji ah oo ka kooban difaac, tamar, waxbarasho, kaabayaasha, kalluumeysi, hawada sare iyo badda.

Wuxuu ku tilmaamay booqashadii Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan ee Muqdisho sanadkii 2011 mid taariikhi ah oo isbeddel horseedday, isagoo ku sifeeyay muujin adag oo midnimo iyo garab istaag ah xilli adag oo Soomaaliya soo martay.

Nuur ayaa sheegay in marka laga soo tago kordhinta ganacsiga, khad badeed toos ah oo lala yeesho Turkiga uu fududeyn doono in Ankara ay si toos ah u gaarto dalalka aan bad lahayn ee Bariga Afrika, isagoo xusay in dadaallo farsamo iyo diblomaasiyadeed oo arrintan ku saabsan ay socdaan.

Soomaaliya, ayuu yiri, waxay dooneysaa inay noqoto ciyaaryahan dhameystiraya, halkii ay ka noqon lahayd mid la tartama kuwa kale ee ganacsiga caalamiga ah, iyadoo aragtideeda badda iyo gaadiidku ay ku saleysan tahay xoojinta isku-xirnaanta, kor u qaadidda adkeysiga iyo horumarinta barwaaqada gobolka.