Kaaliyaha Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay ahna Agaasimaha Xafiiska Xasaradaha ee UNDP, Shoko Noda, ayaa sheegtay in shacabka Soomaaliya ee wajahaya abaaraha, gaajada sii kordheysa iyo barakaca aysan xal u ahayn gargaarro ku meel gaar ah oo dheeraad ah, balse loo baahan yahay maalgelin horumarineed oo joogto ah si loo taageero soo kabashada muddada dheer.
“Horumarka Soomaaliya waxaa cadaadis saaraya dhimista gargaarka, abaaraha iyo qiimaha nolosha oo sii kordhaya,” ayay tiri Noda kadib booqasho ay ku joogtay dalka intii u dhaxaysay 3 ilaa 6 Maayo. “Horumarku waa lama huraan si loo soo celiyo kalsoonida, loo abuuro shaqooyin loona yareeyo khatarta dhibaatooyin cusub oo dib u soo laabta.”
Soomaaliya waxaa ku sugan 3.3 milyan oo qof oo ku barakacay gudaha dalka, sida lagu sheegay Qorshaha Baahiyaha iyo Waxqabadka Bani’aadannimo ee Soomaaliya, ku dhowaad 5 milyan oo qofna waxay u baahan yihiin gargaar bani’aadannimo. Dalka ayaa sidoo kale ku jira marxalad kala guur ah iyadoo uu si isa soo taraya ula wareegayo mas’uuliyadda amniga iyo horumarka, halka howlgalka siyaasadeed ee Qaramada Midoobay uu isu diyaarinayo inuu soo gabagaboobo.
Intii ay booqashada ku joogtay Muqdisho iyo magaalada dekedda leh ee Boosaaso, Noda waxay la kulantay hoggaamiyeyaasha dowladda, deeq-bixiyeyaasha iyo bulshada deegaanka, iyadoo diiradda saareysay sidii horumarka dhaqaale iyo hay’adeed loogu beddeli lahaa isbeddello muuqda oo nolosha dadka wax ka tari kara.
“Waxaan toddobaadkan Soomaaliya ku arkay baahiyo waaweyn iyo awood xooggan oo soo kabasho,” ayay tiri. “Joogtaynta nabaddu waxay ku xirnaan doontaa in horumarku gaaro bulshooyinka isla markaana uu xoojiyo kalsoonida u dhexeysa dadka iyo hay’adaha.”
Kulammo ay la yeelatay Ra’iisul Wasaare Ku-xigeenka iyo wasiirrada mas’uulka ka ah arrimaha gudaha, maaliyadda, qorsheynta iyo arrimaha dibadda, ayaa diiradda lagu saaray abuurista shaqooyinka, bixinta adeegyada iyo maalgelinta horumarka. Iyadoo saboolnimada dhinacyo badan taabaneysa ay saameyneyso saddexdii qofba laba ka mid ah, koboca dhaqaaluhuna uu ku dhow yahay 3 boqolkiiba, ballaarinta fursadaha nololeed ayaa weli ah caqabad weyn.
Intii uu socday safarka, Noda waxay xoojisay muhiimadda iskaashiga, iyadoo uga mahadcelisay dowladda Soomaaliya, maamullada maxalliga ah, hay’adaha Qaramada Midoobay iyo deeq-bixiyeyaasha ay ka mid yihiin Switzerland, Midowga Yurub, Japan iyo Jamhuuriyadda Kuuriya.
