Diyaarado siday ciidamo amni oo ka socda maamul-goboleedyada oo loo diiday inay ka degaan Muqdisho

Dowladda dhexe ee Soomaaliya ayaa diiday in laba diyaarad oo siday ciidamo amni oo la socday madaxweynayaasha maamul-goboleedyada Jubbaland iyo Puntland ay ka degaan garoonka diyaaradaha Muqdisho, ka hor imaanshaha hoggaamiyeyaashaas si ay ula yeeshaan dowladda federaalka wadahadallo ku saabsan arrimo muhiim ah, iyadoo ku sababaysay arrimo amni.

Wasiirka Gaashaandhigga, Axmed Macallin Fiqi ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in soo degista ciidamo amni oo ka socda Jubbaland iyo Puntland ee Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Aadan Cadde ay khatar ku tahay amniga qaranka, xilli ay jiraan xiisado siyaasadeed oo cusub oo u dhexeeya dowladda dhexe iyo qaar ka mid ah hoggaamiyeyaasha gobollada.

Wasiirka ayaa sheegay in ciidamo hubeysan oo si culus u qalabeysan ay yihiin kuwo khatar ah isla markaana “aan habboonayn,” gaar ahaan iyada oo aan jirin sabab amni oo sharci ah.

Wuxuu xusay in garoonka diyaaradaha uu martigeliyo safaarado iyo xarumo diblomaasiyadeed, isla markaana ilaalinta goobahaas xasaasiga ah ay tahay mas’uuliyadda dowladda federaalka.

“Waxaa jira walaac dhab ah oo ah in hubkan lagu kaydin karo Muqdisho ama si ula kac ah loogu gudbin karo dhinacyo kale, taas oo khatar weyn ku ah amniga qaranka, wiiqeysa xasilloonida caasimadda, isla markaana si toos ah u caqabadeynaysa waajibaadka dowladda,” ayuu raaciyay.

Hadalladan ayaa yimid kaddib markii mas’uuliyiintu ay hor istaageen diyaaradihii siday ilaalada amniga ee madaxweynayaasha Jubbaland iyo Puntland, kuwaas oo muddo afar sano ah khilaaf kala dhexeeyay dowladda federaalka.

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa dabayaaqadii bishii hore u fidiyay martiqaad rasmi ah Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed si ay wadahadallo ugu yeeshaan Muqdisho, kuwaas oo lagu xoojinayo midnimada qaranka laguna xallinayo muranka doorashooyinka.

Labada hoggaamiye goboleed ayaa la filayay inay maalmaha soo socda Muqdisho kula yeeshaan wadahadallo dowladda dhexe.

Bayaan kale oo Axaddii ka soo baxay Wasaaradda Amniga Gudaha ayaa lagu sheegay in “qaar ka mid ah xubnaha” Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ay ku lug yeesheen “falal kicin ah.”

Wasaaraddu waxay sheegtay in falalkaasi ay ku jireen isku dayo lagu soo gelinayo caasimadda tiro badan oo ciidamo hubeysan ah iyada oo aan horey loola socodsiin ama oggolaansho ka helin hay’adaha amniga federaalka.

Waxay intaas ku dartay in dowladda ay u aragto “tallaabooyinka hal dhinac ah” inay yihiin jebin cad iyo khatar weyn oo ku wajahan nabadda iyo kala dambeynta caasimadda.

Sidoo kale, wasaaraddu waxay sheegtay in isku dayadaasi ay halis gelinayaan guusha wadahadalka qaran, badbaadada shacabka, iyo amniga guud.

Dowladda federaalka ayaa sheegtay inaysan oggolaan doonin cid kasta oo “wiiqeysa guulaha amni ee si adag lagu gaaray” ama u adeegsanaysa xoog ama hanjabaad xoog si loo gaaro ujeeddooyin siyaasadeed, iyadoo ka digtay in dhaqdhaqaaq kasta oo hubeysan oo aan la isku dubbaridin oo caasimadda lagu soo geliyo loo arki doono “caqabad toos ah oo ku wajahan madaxbannaanida qaranka.”

Waxay ugu baaqday dhammaan dhinacyada inay “ka fogaadaan tallaabo kasta oo carqaladeyn karta geeddi-socodkan muhiimka ah ee mustaqbalka qaranka.”

Golaha Mustaqbalka Soomaaliyeed ayaa cambaareeyay go’aanka lagu celiyay diyaaradihii siday ciidamo amni, iyagoo sheegay inay “u diyaar garoobeen wadahadal daacad ah” isla markaana ay dib u eegi doonaan jihada wadahadallada.

Madaxweynaha maamulka Puntland ayaa go’aanka dowladda dhexe ee lagu celiyay ilaalada amniga ku tilmaamay “mid laga xumaado,” isagoo sheegay inuu khatar geliyay nolosha shaqaalaha amniga iyo mas’uuliyiinta la socday madaxweynaha Puntland.