Madaxda Soomaaliya iyo Masar oo ka wada hadlay xiriirka laba geesoodka ah iyo iskaashiga amniga

Madaxweynaha Soomaaliya, Xasan Sheekh Maxamuud, ayaa Axaddii magaalada Qaahira kula kulmay dhiggiisa Masar Abdel Fattah el Sisi, si ay uga wada hadlaan xoojinta xiriirka laba geesoodka ah, iskaashiga amniga iyo horumarrada gobolka, sida ay sheegtay madaxtooyada Qaahira.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, oo booqasho rasmi ah oo laba maalmood ah ku jooga Masar, ayaa lagu soo dhaweeyay munaasabad rasmi ah oo ka dhacday Qasriga Madaxtooyada ee Ittihadiya ee bariga Qaahira, ka hor inta aysan labada hoggaamiye yeelan kulan albaabadu u xiran yihiin, kaas oo ay xigeen wadahadallo ballaaran oo ay ka qayb galeen wafdi ka kala socday labada dal.

Intii uu socday kulanka, Madaxweyne Sisi ayaa mar kale adkeeyay taageerada adag ee Masar u hayso midnimada, amniga iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya, isagoo ka digay tallaabo kasta oo wiiqi karta xasilloonida ama madaxbannaanida dalka, sida lagu sheegay bayaan ay soo saartay madaxtooyadu.

Waxa kale oo uu ka digay falal wax u dhimaya amniga iyo madaxbannaanida dalalka, isaga oo ku tilmaamay tallaabooyinka noocaas ah kuwo jebinaya Axdiga Qaramada Midoobay.

Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa ammaanay “xiriirka walaaltinimo” ee ka dhexeeya labada dal, wuxuuna uga mahadceliyay Masar taageerada ay siiso midnimada iyo xasilloonida Soomaaliya iyo doorkeeda ku aaddan horumarinta amniga Bariga Dhexe iyo Geeska Afrika, isagoo carrabka ku adkeeyay rabitaanka Soomaaliya ee ah in la xoojiyo isku-duwidda ay la leedahay Masar si loo ilaaliyo amniga gobolka, sida bayaanku sheegay.

Aqoonsiga Somaliland ee Israa’iil

26-kii Diisember, Israa’iil ayaa ku dhawaaqday inay si rasmi ah u aqoonsatay Somaliland, oo ah gobol ka go’ay Soomaaliya, inay tahay dal madax-bannaan oo leh dowladnimo buuxda, taas oo ka dhigtay waddanka keliya ee sidaas sameeya. Tallaabadan ayaa dhalisay dhaleeceyn ballaaran oo ka timid gobolka.

Soomaaliya ayaa diidday tallaabada Israa’iil, waxayna mar kale xaqiijisay go’aankeeda adag ee aan gorgortan lahayn ee ku aaddan madaxbannaanideeda, midnimadeeda qaran iyo wadajirkeeda dhuleed.

Wadahadallada ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray hababka lagu horumarinayo xiriirka laba geesoodka ah, iyadoo Madaxweyne Sisi uu muujiyay muhiimadda ay leedahay dhaqan-gelinta heshiiska iskaashiga istaraatiijiyadeed ee la saxiixay bishii Janaayo 2025. Labada hoggaamiye ayaa ka wada hadlay fursadaha iskaashi ee dhinacyada ganacsiga, horumarinta, waxbarashada iyo dhismaha awoodda.

Madaxweynaha Masar ayaa muujiyay diyaar u ahaanshaha dalkiisa ee ah inuu taageero bixiyo iyada oo loo marayo barnaamijyada Hay’adda Masar ee Iskaashiga Horumarinta, taas oo uu soo dhoweeyay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, sida lagu sheegay bayaanka.

Dhinacyada iskaashiga

Iskaashiga amniga iyo milatariga ayaa door muuqda ka qaatay wadahadallada, gaar ahaan dadaallada la-dagaallanka argagixisada, iyadoo labada dhinac ay ku heshiiyeen in laga faa’iideysto khibradda iyo awoodda Masar.

Labada hoggaamiye ayaa sidoo kale is-weydaarsaday aragtiyo ku saabsan horumarrada gobolka, iyagoo ku heshiiyay baahida loo qabo in khilaafaadka lagu xalliyo hab nabadeed iyo in la xoojiyo nabadda iyo xasilloonida gobolka, gaar ahaan Geeska Afrika. Wadahadalladu waxay sidoo kale ku jireen ka hadalka ilaalinta hay’adaha qaran, difaaca kheyraadka shacabka iyo xoojinta amniga badda.

Isagoo ka hadlayay shir jaraa’id oo wadajir ah oo la qabtay kulanka kaddib, Madaxweyne Sisi ayaa sheegay in Masar ay sii wado dhammaystirka dirista ciidamadeeda oo qayb ka ah howlgal nabad-ilaalin ah oo ka socda Soomaaliya, taas oo waafaqsan ballanqaadka ay u leedahay Afrika iyo taageeridda amniga iyo xasilloonida guud ahaan Soomaaliya.

Bishii Diisember 2024, Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar Badr Abdelatty ayaa sheegay in Masar ay ka qayb qaadan doonto ciidanka cusub ee nabad-ilaalinta Midowga Afrika ee Soomaaliya. Diristaas wali ma hirgelin, iyadoo bayaan rasmi ah oo Masri ah ay tilmaameen caqabado dhinaca maalgelinta ah oo horyaalla howlgalka.

Mas’uuliyadda sugidda amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed “waxay si gaar ah u saaran tahay dalalka ku teedsan,” ayuu ku daray Madaxweyne Sisi, isagoo mar kale ku celiyay diidmada Masar ee ku aaddan baaqyada Itoobiya ee ah helitaanka marin ama deked ku taalla Badda Cas.

“Masar mar walba waxay ahaan doontaa saaxiib dhab ah oo taageero siiya Soomaaliya,” ayuu yiri Madaxweyne Sisi, isagoo intaas ku daray in Qaahira ay sii wadi doonto dadaallada lagu xoojinayo amniga iyo xasilloonida Geeska Afrika iyo Badda Cas.