Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan ayaa ka digay in dagaalka ka dhanka ah Iiraan uu sii kordhinayo xasillooni darrada Bariga Dhexe, isagoo ku eedeeyay Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu inuu ballaarinayo colaadda gobolka.

Isagoo ka hadlayay shir ballaaran oo madaxda gobollada ee Xisbiga Caddaaladda iyo Horumarka (AK Party) ay Khamiistii ku yeesheen xarunta shirarka ee Ankara, Erdogan ayaa sheegay in dagaalku uu gobolka geliyay mid ka mid ah xilliyadii ugu xanuunka badnaa qarnigii la soo dhaafay.

“Dagaalka ka dhanka ah Iiraan wuxuu sii wadaa inuu gobolka ku dhex faafiyo dhiig iyo urka baaruudda,” ayuu yiri Erdogan.

“Carruur aan waxba galabsan ayaa noqday bartilmaameed gantaallo iyagoo ku sugan fasalladooda.”

Madaxweynaha Turkiga ayaa xilligan ku tilmaamay mid taariikhi ah oo go’aan qaadasho u leh Bariga Dhexe, isagoo ka digay in nacaybka iyo xagjirnimada fikradeed ee Israa’iil ay gobolka u sii riixayaan masiibo.

“Gobolkeenna wuxuu ku jiraa maalmihii ugu xanuunka badnaa ee qarnigii la soo dhaafay,” ayuu yiri.

“Shabakad xasuuq oo ku saleysan indho la’aan nacayb ayaa juqraafi ahaan nagu riixaysa musiibo iyadoo ku gabbaneysa dood diimeed.”

Erdogan ayaa carrabka ku adkeeyay in Turkigu uusan kala sooci doonin dalalka deriska ah ama uusan ka aamusi doonin dhibaatada ku dhacaysa dadka gobolka.

“Qof walba ha ogaado: ma kala soocno walaalaheen iyo deriskeenna, kamana aamusi doonno xanuunkooda,” ayuu yiri.

“Annaga oo ah Turkiga iyo shacabka Turkiga, kama tagno dadka aan u aragno saaxiibbo iyo walaalo marka ay ku jiraan waqtiyo adag.”

Lubnaan

Sida uu sheegay Erdogan, dowladda Netanyahu ma beegsaneyso oo keliya Iiraan, balse sidoo kale waxay si tartiib tartiib ah ugu socotaa fulinta qorsheyaal lagu doonayo in lagu qabsado Lubnaan.

Muddo ku dhow bil, ayuu Erdogan sheegay in weerarrada socda ay iska indha tireen dhammaan mabaadi’da iyo xeerarka caalamiga ah.

Wuxuu su’aal ka keenay in kuwa weerarrada fulinaya ay kala saaraan aqoonsiga dadka uu dagaalku saameynayo.

“27 maalmood, kuwa gardarrada wada oo iska indha tiraya dhammaan mabaadi’da iyo qiyamka ayaa na tusay wax cad,” ayuu yiri.

“Indhahooda, ma muhiim baa inaan nahay Shiico ama Sunni, Turki, Kurdi, Carab ama Faarisi?”

Isagoo muujiyay murugo qoto dheer oo ku saabsan khasaaraha rayidka, Erdogan ayaa tilmaamay murugada la wadaago ee gobolka.

“Anigoo qalbiga ka xanuusanaya ayaan weydiinayaa: maxaa farqi ah oo u dhexeeya ilmada ka da’aysa Isfahan iyo Tehran iyo tan ka da’aysa Erbil, Baqdaad, Bayruut ama Riyadh?”

Inkasta oo uu dagaalka ku tilmaamay mid Israa’iil ay waddo, Erdogan ayaa sheegay in saameyntiisa ay si ballaaran u saameyneyso dad badan.

“Tani waxay noqon kartaa dagaalka Israa’iil, balse beddelkiisa culus waxaa marka hore bixinaya Muslimiinta, ugu dambeynna bini’aadamka oo dhan,” ayuu yiri.

Istaraatiijiyadda Sahyooniyadda

Erdogan ayaa sidoo kale ka digay isku dayo lagu sii kala fogeynayo bulshooyinka gobolka, isagoo ku eedeeyay istaraatiijiyadda Sahyooniyadda inay doonayaan inay kiciyaan xiisadaha diimeed iyo qowmiyadeed.

“Waxaan diidnay ficil kasta ama dood kasta oo kicin karta colaad u dhexeysa shucuub walaalo ah ama taageeri karta qorshayaasha kala qaybinta ee Sahyooniyadda ee lagu beegsanayo gobolkeenna,” ayuu yiri.

Madaxweynaha Turkiga ayaa sheegay in marka dhawaaqa qaraxyada iyo gantaallada uu istaago, dadka Bariga Dhexe ay weli wada noolaan doonaan.

“Marka dhawaaqa dhimashada ee bamamka iyo gantaalladu yaraado, weli waan ku wada noolaan doonnaa juqraafiyaddan,” ayuu yiri Erdogan. “Qofna yuusan iloobin xaqiiqadan.”

Erdogan ayaa sidoo kale cambaareeyay xayiraadaha lagu soo rogay cibaadada Muslimiinta ee Masjidka Al-Aqsa, isagoo sheegay in markii ugu horreysay tan iyo 1967-dii aan lagu tukan salaadda Ciidda goobtaas barakeysan.

“Xadgudubkan waa weerar cad oo ku wajahan diinta laba bilyan oo Muslim ah,” ayuu yiri, isagoo intaas ku daray in aan marnaba la oggolaan karin in la joojiyo ama la xaddido xaqa Muslimiinta ee ku cibaadaysiga Al-Aqsa.

Isagoo mar kale xaqiijiyay siyaasadda diblomaasiyadeed ee Turkiga, Erdogan ayaa sheegay in Ankara ay sii wadi doonto siyaasadda arrimaha dibadda ee ku saleysan nabad, xasillooni iyo barwaaqo.

“Ma ka laabaneyno siyaasaddeenna diblomaasiyadeed ee ku dhisan nabad, xasillooni iyo barwaaqo uu qof walba helo,” ayuu yiri.