Uganda oo loo dareeray cod-bixinta doorashooyinka iyo internetka oo hakad la geliyey
Goobaha codbixinta ee meelo badan ayaa weli furneyn saacado kaddib markii codbixintu la rabay inay bilaabato Khamiistii, iyadoo ku dhowaad 21.6 milyan oo cod-bixiyeyaal diiwaangashan la filayo inay dhiibtaan codkooda.
Codbixinta doorashada madaxtinimada Uganda ayaa Khamiistii ka bilaabatay dalkaas, inkastoo internet-ka la xiray maalmo ka hor, xilli Madaxweynaha Yoweri Museveni uu doonayo inuu sii dheereeyo xukunkiisa 40-ka sano ah.
Dadweyne badan ayaa isugu soo baxay, safaf dhaadheer ayaana ka sameysmay meelaha qaar, kaddib markii dib dhac uu ku yimid furitaanka xarumaha codbixinta, isla markaana qalabka codbixinta la arkay iyagoo la keenayo kaddib waqtigii loo qorsheeyay ee furitaanka oo ahaa 7:00-da subaxnimo.
Madaxweynaha Yoweri Museveni, oo 81 jir ah, ayaa wajahaya toddobo musharrax oo kale, kuwaas oo uu ka mid yahay Robert Kyagulanyi, oo ah fannaan hore oo siyaasi isu beddelay, kuna caan ah magaca Bobi Wine, kaas oo ku baaqaya isbeddel siyaasadeed.
Cod-bixiyeyaashu sidoo kale waxay dooran doonaan in ka badan 500 oo xildhibaan.
Dalka Bariga Afrika ee ay ku nool yihiin ku dhowaad 45 milyan oo qof ayaa leh 21.6 milyan oo cod-bixiyeyaal diiwaangashan. Codbixinta ayaa la filayaa inay xirmato 4:00 galabnimo waqtiga maxalliga ah, iyadoo natiijooyinka la filayo in lagu dhawaaqo 48 saacadood gudahood.
Dowladda ayaa Talaadadii xirtay internet-ka muddo aan la cayimin, si looga hortago faafinta “xog khaldan” iyo “kicinta rabshadaha”.
Qaramada Midoobay ayaa ku tilmaantay tallaabadaas mid “aad u walaac badan”.
Warbixino ka yimid qaybo kala duwan oo ka mid ah caasimadda Kampala iyo magaalada Jinja ayaa sheegay in codbixintu aysan weli bilaaban 9:00 subaxnimo (0600 GMT), iyadoo la soo sheegay in waraaqaha codbixinta aan la gaarsiin goobaha qaar, isla markaana aaladaha biometric-ga ee lagu hubiyo aqoonsiga cod-bixiyeyaasha aysan shaqaynayn.
“Qofna halkan naguma wargelinayo waxa socda,” ayay tiri Abuza Monica Christine, oo ah haweeney ganacsato ah oo 56 jir ah kuna sugan bartamaha Jinja, iyadoo la hadleysa AFP.
“Aaladaha biometric-ga ma shaqaynayaan, sidaas darteed ma ogin waxa dhacaya,” ayuu yiri Katomgole Juma, oo ah farsamo-yaqaan 48 jir ah oo sugayay inuu ka codeeyo bartamaha Kampala.
Sarkaal ka tirsan xisbiga talada haya ayaa AFP u sheegay: “Qaar ka mid ah aaladaha biometric-ga ma shaqaynayaan. Ma ogi in ay internet-ka la xiriirto. Wax xog ah kama aanan helin (guddiga doorashada).”
Ciidamada ammaanka ayaa si weyn u xoojiyay joogitaankooda magaalada Kampala maalinta doorashada.
Booliiska ayaa ka digay in doorashadu “aysan ahayn marmarsiiyo lagu fuliyo falal dambiyeed,” waxayna howlgeliyeen “ciidamo gaar ah” oo cusub si loo ilaaliyo kala dambeynta.