Soomaaliya ayaa ansixisay istaraatiijiyad qaran oo cusub oo lagula dagaallamayo musuqmaasuqa taas oo socon doonta inta u dhaxaysa sannadaha 2026–2030, iyadoo mas’uuliyiintu ay ka digeen in aafadani ay khatar toos ah ku tahay hufnaanta maamulka iyo kobaca dhaqaalaha, sidoo kalena wiiqayso amniga qaranka.
Istaraatiijiyaddan ayaa lagu meelmariyay kulan heer sare ah oo ka dhacay magaalada Muqdisho, kaas oo ay ka soo qayb-galeen xubno ka tirsan Golaha Wasiirrada, mas’uuliyiin heer federaal iyo heer dowlad-goboleed ah, wakiillo ka socday garsoorka, iyo ururrada bulshada rayidka ah.
Istaraatiijiyadda Qaranka ee La-dagaallanka Musuqmaasuqa ayaa qeexaysa tallaabooyin siyaasadeed oo cad, yoolal la hiigsanayo, iyo habab kormeer oo loogu talagalay in lagu horumariyo daahfurnaanta, lagu ilaaliyo hantida dowladda, dibna loogu soo celiyo kalsoonida lagu qabo hay’adaha dowliga ah.
Wasiirka Caddaaladda iyo Arrimaha Dastuurka, Xasan Macallin Maxamuud, ayaa sheegay in wax ka qabashada musuqmaasuqu ay tahay mas’uuliyad wadareed aan ku koobnayn hay’adaha dowladda oo keliya.
“Dowladda waxaa ka go’an in ay Soomaaliya ka saarto liiska dalalka uu saameeyay musuqmaasuqa baahsan,” ayuu yiri Wasiirka, isagoo muwaadiniinta ugu baaqay in ay door firfircoon ka qaataan dadaallada la-xisaabtanka.
Mas’uuliyiinta dowladda ayaa sidoo kale madasha ka caddeeyay in saameynta musuqu aysan ku ekayn maamul-xumada, iyagoo ka digay in uu wiiqayo amniga qaranka maadaama uu daciifinayo adeegyada bulshada iyo awoodda hay’adaha dowladda.
Wasiirka Amniga Gudaha, Cabdullaahi Sheekh Ismaaciil, ayaa tilmaamay in musuqmaasuqu uu yahay khatar weyn oo dhanka amniga ah, loona baahan yahay in wax laga qabto si loo xaqiijiyo xasilloonida.
“La-dagaallanka musuqmaasuqu wuxuu door muhiim ah ka ciyaaraa xaqiijinta amniga iyo xasilloonida dalka,” ayuu yiri Wasiirku, isagoo raaciyay in wasaaraddiisu ay taageeri doonto hirgelinta istaraatiijiyaddan, ayna xaqiijin doonto in sharciga si siman loogu dabaqo qof kasta.
Sida ku cad Tusmada Aragtida Musuqmaasuqa ee hay’adda Transparency International ee sannadka 2025, Soomaaliya ayaa ku jirta kaalinta 118-aad, iyadoo heshay darajo dhan 9 marka laga cabbiro 100, taas oo muujinaysa baaxadda caqabadda hortaagan mas’uuliyiinta dalka.
Tusmada Aragtida Musuqmaasuqa ee Transparency International, oo ah qiimeynta caalamiga ah ee ugu weyn ee loo adeegsado qiyaasta musuqmaasuqa, ayaa cabbirta heerka musuqmaasuq ee loo arko in uu ka jiro waaxda dadweynaha ee dal, iyadoo lagu saleynayo xogaha khubarada iyo ganacsatada.
Gebagebadii, ka-qaybgalayaasha ayaa isku raacay in guusha istaraatiijiyaddan cusub ay ku xirnaan doonto wada-shaqayn dhow oo dhexmarta laamaha federaalka iyo kuwa dowlad-goboleedyada, si loo dhiirrigeliyo maamul lala xisaabtami karo, loona yareeyo musuqmaasuqa guud ahaan dalka.
