Wasiir Ku-xigeenka Gaadiidka iyo Kaabayaasha Dhaqaalaha ee Jamhuuriyadda Turkiga, Durmuş Ünüvar, ayaa sheegay in intii uu ku guda jiray booqasho uu ku yimid Soomaaliya ay sameeyeen kulammo muhiim ah oo lagu horumarinayo iskaashiga labada dal, gaar ahaan dhinacyada badaha iyo gaadiidka, isagoo xusay in xiriirka lagu sii horumarin doono mabda’a “guul-wadaag.”
Ünüvar oo wareysi siiyay AA, ayaa sheegay inay la kulmeen mas’uuliyiin dowladeed oo kala duwan, isla markaana kulankii ugu dambeeyay uu la yeeshay Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur.
Ünüvar ayaa tilmaamay in sannadka 2011 uu ahaa isbeddel weyn oo ku yimid xiriirka Turkiga iyo Soomaaliya, isagoo xusay in booqashadii uu Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan ku tegay Soomaaliya xilligii uu Ra’iisul Wasaaraha ahaa ay wax walba u wareejisay heer cusub.
Isagoo sheegay in si diirran loogu soo dhaweeyay Soomaaliya, Ünüvar ayaa xusay in kulammada si faahfaahsan looga hadlay iskaashiga dhinaca badaha.
Turkigu oo awooddiisa badeed la wadaagaya Soomaaliya
Ünüvar ayaa sheegay in Turkigu leeyahay 217 dekedood, kuwaas oo 192 ka mid ah ay yihiin dekedo caalami ah, isagoo xusay in shan dekedood oo Turki ah ay ka mid yihiin 100-ka dekedood ee ugu wanaagsan dunida, isla markaana Turkigu kaalinta 10-aad kaga jiro adduunka marka la eego maraakiibta ganacsiga.
Wuxuu sheegay in Turkigu doonayo inuu awooddaas la wadaago Soomaaliya, isagoo tilmaamay in Soomaaliya ay leedahay meel istaraatiiji ah oo muhiim u ah ganacsiga badda ee caalamiga ah.
Ünüvar ayaa sidoo kale sheegay in ay muhiim tahay in la xoojiyo xubinnimada Soomaaliya ee madallada caalamiga ah ee badaha lana kobciyo awoodeeda, isagoo xusay in Turkigu khibraddiisa arrintan la wadaagayo Soomaaliya.
Ünüvar ayaa sheegay in labada wasaaradood ay magacaabi doonaan goobo xiriir, isla markaana ay ka shaqeyn doonaan mashaariic la taaban karo oo faa’iido u leh Soomaaliya.
Wuxuu carrabka ku adkeeyay in “xakamaynta badda ay tahay qeyb muhiim ah oo ka mid ah xukunka qaranka,” isagoo xusay in tababarka iyo helitaanka shaqaale aqoon leh ay arrintan muhiim u yihiin.
Ünüvar ayaa xusuusiyay in Turkigu xubin ka yahay Ururka Caalamiga ah ee Badaha tan iyo 1999, wuxuuna sheegay in xiriirka Turkiga iyo Soomaaliya, sida dhinacyada kale, uu sidoo kale dhinaca badaha ku sii xoogeysan doono faa’iido wadaag.
Iskaashiga Turkiga iyo Soomaaliya ee tan iyo 2011
Iskaashiga u dhexeeya Turkiga iyo Soomaaliya ayaa tan iyo 2011 ku fiday dhinacyo badan sida amniga, tababarka milatariga, dhaqaalaha, caafimaadka, waxbarashada iyo dhismaha kaabayaasha dhaqaalaha.
Dhinaca badaha, dekedda Muqdisho oo sannadkii 2025 loo doortay dekedda ugu wanaagsan Bariga Afrika, ayaa ah dekedda ugu weyn Soomaaliya, waxaana maamula shirkadda Turkiga ee Albayrak Holding.
Sidoo kale, Turkiga oo tababar siiya Ciidanka Soomaaliya saldhigga tababarka milatariga ee TÜRKSOM ee Muqdisho, ayaa taageero istaraatiiji ah ka siiya dalka dhinacyada difaaca, amniga badda, baarista tamarta iyo gargaarka horumarineed, iyada oo loo marayo Hay’adda TİKA iyo Bisha Cas ee Turkiga.
