Turkiga ayaa si xooggan u cambaareeyay weerar diyaarad aan duuliye lahayn oo Xuutiyiintu ku bartilmaameedsadeen magaalada barakeysan ee Makka ee Sacuudi Carabiya, isagoo mar kale xaqiijiyay taageerada uu u hayo madax-bannaanida, midnimada dhuleed iyo ammaanka Sacuudiga.

“Waxaan si xooggan u cambaareyneynaa weerarka diyaaradda aan duuliyaha lahayn ee Xuutiyiintu ku bartilmaameedsadeen magaalada barakeysan ee Makka,” ayay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Turkiga ku sheegtay bayaan Arbacadii.

Ankara ayaa mar kale muujisay garab istaaggeeda Sacuudi Carabiya, iyadoo ku baaqday in si degdeg ah loo joojiyo weerarrada noocan ah, kana digtay inay halis ku yihiin xasilloonida iyo ammaanka gobolka. Turkiga ayaa sidoo kale dhammaan dhinacyada ugu baaqay inay ka fogaadaan tallaabooyin sii kordhin kara xiisadda gobolka.

Madaxa Isgaarsiinta Turkiga Burhanettin Duran ayaa isna si xooggan u cambaareeyay isku dayga weerarka ee lagu bartilmaameedsaday xurmada magaalada barakeysan.

“Ilaalinta nabadda iyo ammaanka magaalada barakeysan ee Makka waa arrin muhiimad weyn u leh dhammaan dunida Islaamka,” ayuu yiri Duran, isagoo sheegay in Turkigu garab taagan yahay Sacuudi Carabiya.

Difaaca cirka Sacuudiga ayaa horay u qabtay oo burburiyay diyaaradda aan duuliyaha lahayn ka hor inta aysan gelin hawada xaddidan ee ku dhow Makka, sida uu sheegay isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo.

Xuutiyiinta Yemen, oo Sacuudi Carabiya ku eedeysay inay soo direen diyaaradda, ayaa beeniyay mas’uuliyadda weerarka.

Sacuudi Carabiya

Boqortooyada Sacuudi Carabiya ayaa sheegtay in Xuutiyiintu ay bartilmaameedsadeen Makka, taasoo ay ku tilmaantay “weerar argagixiso oo fulaynimo ah.”

Boqortooyada ayaa “mar kale xaqiijineysa xaqeeda sharciga ah ee ah inay qaaddo dhammaan tallaabooyinka lagama maarmaanka ah si ay u difaacdo ammaanka labada Masjid ee Barakeysan, xujeyda, dhammaan dhulka Sacuudi Carabiya, muwaadiniinteeda iyo dadka deggan,” ayay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ku sheegtay bayaan.

Dalal kale oo dhowr ah iyo hay’ado caalami ah ayaa sidoo kale cambaareeyay weerarka.

Qatar

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Qatar ayaa sheegtay inuu ahaa “fal gardarro ah oo ceeb ah.”

“Xurmada iyo ammaanka goobaha barakeysan iyo badbaadada dadka booqanaya waa inaan la bartilmaameedsan, loo hanjabin ama loo adeegsan colaadaha,” ayay wasaaraddu ku sheegtay bayaan.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Qatar ayaa sheegtay in Doha ay taageersan tahay “tallaabooyinka Sacuudi Carabiya ku ilaalineyso ammaankeeda, dhulkeeda, goobaha barakeysan ee Islaamka iyo xujeyda.”

Falastiin

Madaxtooyada Falastiin ayaa garab istaag u muujisay Sacuudi Carabiya marka la eego hanjabaadaha ka dhanka ah ammaankeeda, madax-bannaanideeda iyo xasilloonideeda.

Waxay sheegtay in difaaca cirka Sacuudi Carabiya uu qabtay oo burburiyay diyaaradda aan duuliyaha lahayn ka hor inta aysan gelin hawada Makka, iyadoo bartilmaameedsiga magaalada ugu barakeysan Islaamka ku tilmaantay “fal dambiyeed khatar ah.”

Madaxtooyada ayaa bayaan ay soo saartay ku xaqiijisay in bartilmaameedsiga Makka, oo ah jihada ay Muslimiintu u tukadaan iyo magaalo quluubtooda meel weyn kaga jirta, uu yahay fal dambiyeed halis ah iyo xadgudub cad oo ka dhan ah xurmada goobaha barakeysan ee Islaamka, sidoo kalena uu halis ku yahay ammaanka Boqortooyada Sacuudi Carabiya iyo badbaadada muwaadiniinteeda, dadka deggan iyo xujeyda.

Pakistan

Ra’iisul Wasaaraha Pakistan Shehbaz Sharif ayaa si xooggan u cambaareeyay “isku dayga weerarka diyaaradda aan duuliyaha lahayn,” wuxuuna dhammaan dhinacyada ugu baaqay inay wadahadal raadiyaan oo ay ka fogaadaan sii kordhinta xiisadda.

“Waxaan sida ugu adag u cambaareynayaa isku dayga weerarka diyaaradda aan duuliyaha lahayn ee fulaynimada iyo foosha xun leh ee lagu qaaday goobta barakeysan ee Makka Al-Mukarramah,” ayuu Sharif ku yiri qoraal uu ku daabacay X.

Maldives

Madaxweynaha Maldives Mohamed Muizzu ayaa sheegay in fal kasta oo “halis gelinaya ammaanka iyo xurmada magaalada ugu barakeysan Islaamka uu yahay mid gebi ahaanba aan la aqbali karin.”

“Fal kasta oo halis gelinaya ammaanka iyo xurmada magaalada ugu barakeysan Islaamka waa mid gebi ahaanba aan la aqbali karin, isla markaana si weyn meel uga dhacaya dhammaan Ummadda Muslimka ah,” ayuu Muizzu ku yiri qoraal uu ku daabacay X.

Wuxuu muujiyay “garab istaagga buuxa” ee Maldives ay u hayso Sacuudi Carabiya, wuxuuna ammaanay “jawaabta degdegga ah ee Ciidamada Difaaca Cirka ee Boqortooyada Sacuudi Carabiya ee lagu ilaalinayay magaalada barakeysan, xujeyda iyo dadka deggan.”

Hindiya

India ayaa sheegtay inay “si weyn uga walaacsan tahay” weerarka.

“India waxay mar kale cambaareyneysaa weerarrada lagu qaado dhulka madax-bannaan ee Sacuudi Carabiya iyo tallaabooyinka khatarta gelinaya nolosha rayidka iyo kaabayaasha dhaqaalaha,” ayay Wasaaradda Arrimaha Dibadda India ku sheegtay bayaan.

Malaysia

Ra’iisul Wasaaraha Malaysia ayaa ku baaqay is-xakameyn iyo wadahadal.

“Waxaan walaac weyn ka qabaa wararka sheegaya in diyaarad aan duuliye lahayn lagu qabtay meel u dhow Makka Al-Mukarramah,” ayuu Anwar Ibrahim ku yiri bayaan lagu daabacay X.

“Isku day kasta oo lagu halis gelinayo ammaanka iyo xurmada magaalada ugu barakeysan Islaamka wuxuu noqonayaa mid gebi ahaanba aan la aqbali karin,” ayuu yiri.

Kuwayt

Kuwait ayaa weerarka ku tilmaantay xadgudub ka dhan ah xurmada Qiblada iyo gef loo geystay dareenka Muslimiinta.

Waxay mar kale xaqiijisay garab istaaggeeda buuxa ee Sacuudi Carabiya, waxayna ammaantay feejignaanta iyo waxtarka difaaca cirka Sacuudiga, iyadoo carrabka ku adkeysay in ammaanka Boqortooyadu uu yahay qayb aan laga sooci karin ammaanka Kuwait iyo dalalka Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC).

OIC

Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) ayaa weerarka ku tilmaamay weerar “foosha xun” oo lagu qaaday magaalada barakeysan ee Islaamka.

“Xoghaynta Guud ee Ururka Iskaashiga Islaamka (OIC) waxay cambaareyneysaa weerarrada foosha xun ee kooxda Xuutiyiintu ku qaadday magaalada Makka iyo gobolka Madiina, iyo sidoo kale gardarrada ay weli ku hayso Boqortooyada Sacuudi Carabiya,” ayuu OIC ku sheegay bayaan lagu daabacay X.

Jaamacadda Carabta

Xoghayaha Guud ee Jaamacadda Carabta Nabil Fahmy ayaa ammaanay ciidamada cirka Sacuudi Carabiya ee fashiliyay weerarka.

“Waxyeelleynta ammaanka Makka iyo xurmada goobaha barakeysan ee Islaamka waa arrin aad u khatar badan,” ayuu ku yiri bayaan.

Wuxuu ka digay in weerarrada Xuutiyiinta ee ku wajahan dhulka Sacuudi Carabiya ee sii kordhaya ay “halis ku yihiin ammaanka iyo xasilloonida gobolka.”