Madaxweynaha Turkiga, Recep Tayyip Erdogan, ayaa Axaddii farriin uu ku xusayo sannad-guurada 104-aad ee Maalinta Guusha ku sheegay in Turkigu uu sii wadi doono garab-istaagga xaqa, sharciga, caddaaladda, nabadda iyo xasilloonida, inkastoo ay jiraan waxa uu ku tilmaamay kicinta iyo daandaansiga dhinacyada ka faa’iidaysta xasillooni-darrada.

Erdogan ayaa farriintiisa ku xusay guushii 30-kii Agoosto 1922, oo loo yaqaan Guushii Weynayd, taas oo ka mid ahayd dhacdooyinkii ugu muhiimsanaa Dagaalkii Xorriyadda Turkiga, una gogol-xaartay dhismaha Jamhuuriyadda Turkiga.

“Maanta waxaan si sharaf leh u xusaynaa sannad-guurada 104-aad ee Guushii Weynayd, taas oo taariikhda ku gashay ‘Dagaalkii Taliyaha Guud’, kana mid ahayd marxaladihii ugu muhiimsanaa halgankeennii qaran,” ayuu Erdogan ku yiri farriin ay baahisay Agaasinka Isgaarsiinta Madaxtooyada Turkiga.

Madaxweynaha ayaa hambalyo u diray shacabka Turkiga, dadka Turkiga Qubrus iyo muwaadiniinta Turkiga ee ku nool dalalka kala duwan ee caalamka, munaasabadda 30-ka Agoosto ee Maalinta Guusha.

Wuxuu sidoo kale u mahadceliyay martida ka qaybgalaysa munaasabadaha lagu xusayo maalintan ee lagu qabanayo safaaradaha iyo xarumaha diblomaasiyadeed ee Turkiga ee dalalka kale.

Erdogan ayaa sheegay in guushii 30-ka Agoosto ay mar kale xaqiijisay in dhulka ay Turkidu muddo kun sano ah si xor ah ugu noolaayeen uu yahay “dalkooda weligood ah”.

“Guushii Weynayd, oo sidoo kale waddada u xaartay aasaaska Jamhuuriyaddeenna, waxay dunida oo dhan u muujisay in qarankeennu uusan waligiis aqbali doonin gumeysi, waxayna sidoo kale gacan ka geysatay jebinta go’doomintii imperialist-ka ahayd ee gobolkeenna,” ayuu yiri.

Madaxweynaha ayaa sheegay in go’aankii, geesinimadii iyo adkaysigii ay shacabka Turkigu muujiyeen 104 sano ka hor, xilli ay wajahayeen duruufo adag, ay weli yihiin il muhiim ah oo dhiirrigelisa dalka.

Horumarka Turkiga

Erdogan ayaa sheegay in Turkigu, isagoo dhiirrigelin iyo kalsooni ka helaya taariikhdiisa, uu si joogto ah ugu sii socdo yoolashiisa, isla markaana uu horumar ka sameynayo dhinacyo ay ka mid yihiin tamarta, warshadaha difaaca, sayniska, tiknoolajiyadda iyo siyaasadda arrimaha dibadda.

Isagoo ka hadlayay xaaladda caalamka, wuxuu sheegay in dagaallada, colaadaha, dhibaatooyinka iyo hubanti la’aanta siyaasadeed ay sii kordhayaan, gaar ahaan gobolka uu Turkigu ku yaallo.

Xaaladdaas ayuu sheegay in Turkigu kaga dhex muuqdo siyaasado firfircoon oo ku dhisan mabaadi’, go’aan-adayg iyo qiyamka bani’aadannimada.

“Waxaan ku faraxsanahay inaan sheego in maanta uu jiro Turki ku dadaalaya inuu ka hortago dulmiga, cid kasta oo geysanaysa, garab istaagana dadka la dulmiyay, cid kasta oo ay yihiin, isla markaana aan ka labalabeyn inuu qiime bixiyo marka ay lagama maarmaan noqoto,” ayuu Erdogan yiri.

Madaxweynaha ayaa sidoo kale soo xigtay oraah qadiimi ah oo Turki ah, isagoo sheegay in Turkiga iyo shacabka Turkigu aysan ka tanaasuli doonin waxa uu ku tilmaamay halgankooda.

“Inta cirka buluugga ah ee korkeennu uusan soo dumin, dhulka madow ee hoosteenna ahna uusan dillaacin, cidina Turkiga iyo shacabka Turkiga kama leexin karto halgankooda barakaysan,” ayuu yiri.

Wuxuu intaas ku daray in Ankara aysan ka leexan doonin siyaasadda ay ku taageerayso nabadda iyo xasilloonida.

“Inkastoo ay jiraan dhammaan kicinta iyo daandaansiga kuwa ka faa’iidaysta xasillooni-darrada, dowlad iyo shacab ahaan waxaan sii wadi doonnaa inaan garab istaagno xaqa, sharciga, caddaaladda, nabadda iyo xasilloonida,” ayuu yiri.

‘Qarniga Turkiga’

Erdogan ayaa sidoo kale u mahadceliyay muwaadiniinta Turkiga ee uu sheegay inay, iyagoo ku jira midnimo iyo wadajir la mid ah kii 104 sano ka hor, qayb ka qaadanayaan dhismaha himilada dowladda ee loo yaqaan “Qarniga Turkiga”.

Wuxuu farriin u diray dadka uu ku tilmaamay saaxiibbada iyo walaalaha Turkiga ee ku nool deegaannada kala duwan ee ay wadaagaan xiriirka dhaqan iyo ruuxeed, kuwaas oo uu sheegay inay shacabka Turkiga la wadaagaan farxadda iyo murugada.

“Maalintan qiimaha leh, waxaan kalgacal ku salaamayaa dhammaan saaxiibbadeenna iyo walaalaheenna ku kala nool daafaha kala duwan ee dhulalka aynu wadaagno xiriirka dhaqan iyo ruuxeed, kuwaas oo qalbiyadoodu la garaacaan qarankeenna, lana wadaaga farxaddeenna iyo murugadeenna,” ayuu yiri.

Erdogan ayaa farriintiisa ku soo gunaanaday xuska Mustafa Kemal Atatürk, oo ahaa Taliyihii Guud ee Guushii Weynayd, iyo saaxiibbadiisii halganka.

“Waxaan munaasabaddan si mahadnaq leh ugu xusayaa Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Taliyihii Guud ee Guushii Weynayd, iyo saaxiibbadiisii hubka. Waxaan Ilaahay uga baryayaa inuu u naxariisto shuhadadeenna, oo aan u aragno ilaaliyeyaasha weligood ah ee madax-bannaanideenna, halgamayaasheenniina waxaan ku xusayaa mahadnaq,” ayuu yiri.

Wuxuu farriintiisa ku soo xiray: “Hambalyo Maalinta Guusha ee 30-ka Agoosto.”

Guushii 30-ka Agoosto

Maalinta Guusha ayaa Turkiga looga dabbaaldegaa sannad kasta 30-ka Agoosto, waxaana lagu xusaa guushii ugu dambeysay ee ciidamada Turkigu ka gaareen ciidamadii Giriigga ee ku sugnaa galbeedka Anatolia sannadkii 1922. Maalintan waxaa sidoo kale loo asteeyay Ciidamada Qalabka Sida ee Turkiga.

Ciidamada Turkiga ayaa dagaalkii Dumlupınar la galay ciidamada Giriigga intii u dhexeysay 26-kii iyo 30-kii Agoosto 1922, dhulka maanta ka tirsan gobolka Kütahya ee bartamaha Turkiga.

Dagaalkaas ayaa ku dhammaaday jab weyn oo gaaray ciidamadii Giriigga, wuxuuna noqday mid ka mid ah dhacdooyinkii go’aamiyay natiijada Dagaalkii Xorriyadda Turkiga.

Dhammaadkii 1922, dhammaan ciidamadii shisheeye ayaa laga saaray dhulalkii markii dambe, sannadkii 1923, lagu dhisay Jamhuuriyadda Turkiga.