Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Xassan Sheekh Maxamuud, ayaa Jimcihii si rasmi ah u soo xiray tababarka saraakiil iyo saraakiil xigeenno si guul leh u dhammaystay sannadkii waxbarashada milatari ee Dugsiga Tababarka TURKSOM ee Muqdisho, isagoo guddoomiyay munaasabadda qalin-jabinta dufcaddii siddeedaad ee dugsiga.

Madaxweynuhu wuxuu kormeeray dhoolla-tus ciidan oo ay sameeyeen saraakiisha qalin-jabisay, saraakiil xigeennada iyo ciidamada ay hoggaamin doonaan, isagoo ku ammaanay dadaalka, adkaysiga iyo anshaxa ay muujiyeen muddadii tababarka. Wuxuu u sheegay in ay yihiin hoggaamiyeyaasha berrito ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, isla markaana qaranku ka filayo adeeg ku dhisan daacadnimo, aqoon iyo waddaniyad.

Madaxweyne Xassan Sheekh ayaa carrabka ku adkeeyay in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay mudnaan gaar ah siiso dib u dhiska, casriyeynta iyo tayeynta Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, si uu u yeesho awood iyo xirfad uu dalka ku sugo, qarannimada Soomaaliyeed ku difaaco, isla markaana ku ciribtiro kooxaha Khawaarijta.

Madaxweynuhu wuxuu uga mahadceliyay dowladda walaalaha ah ee Turkiga taageerada joogtada ah ee ay siiso horumarinta iyo tayeynta ciidamada Soomaaliyeed, isagoo sheegay in taageeradaasi ay door muuqda ka qaadatay dhismaha ciidan qaran oo leh xirfad iyo karti, kana soo bixi kara waajibaadka qaran ee horyaalla.

Taliyaha Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed, Jeneraal Ibraahim Maxamed Maxamuud, oo ka hadlay munaasabadda qalin-jabinta, ayaa ku soo koobay ruuxa maalinta hal weedh. “Sumcadda Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed waxay gaartay heerkeedii ugu sarreeyay,” ayuu Taliyuhu u sheegay saraakiisha cusub iyo martidii ka soo qaybgashay munaasabadda.

Munaasabadda, oo lagu qabtay calamada Soomaaliya iyo Turkiga hoostooda, waxaa ka soo qayb galay madaxda sare ee hay’adaha difaaca ee labada dal. Waxaa goob joog ahaa Wasiirka Gaashaandhigga Axmed Macallin Fiqi, Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda Cabdulqaadir Maxamed Nuur, Danjiraha Turkiga ee xilka ka degaya Soomaaliya Alper Aktaş, Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed Sahal Cabdullaahi Cumar, iyo Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Jamhuuriyadda Turkiga Metin Tokel, iyo sidoo kale mas’uuliyiin sare oo ka socday labada dal.

Joogitaanka Taliye Tokel ayaa lahaa muhiimad gaar ah. Taliyaha Ciidanka Dhulka ee Turkiga ayaa isla maalintaas soo gaaray Muqdisho isagoo bilaabay booqasho rasmi ah oo uu ku yimid Soomaaliya, waxaana Garoonka Caalamiga ah ee Aadan Cadde ku soo dhaweeyay dhiggiisa Soomaaliyeed iyadoo loo sameeyay maamuus ciidan oo buuxa. Munaasabadda qalin-jabinta ee TURKSOM ayaana ahayd qaybta ugu muhiimsan ee maalintii ugu horreysay ee booqashadiisa. Ka qaybgalka Tokel wuxuu isu keenay labada taliye ee ciidamada dhulka hortooda jiil cusub oo saraakiil Soomaaliyeed ah oo lagu tababaray iskaashiga difaaca ee labada dal.

Dugsiga Tababarka TURKSOM, oo laga furay Muqdisho sannadkii 2017, wuxuu ka mid yahay xarumaha ugu waaweyn ee tababarka milatari ee Turkigu ku leeyahay meel ka baxsan dalkiisa, wuxuuna noqday tiirka ugu weyn ee iskaashiga difaaca ee Soomaaliya iyo Turkiga. Dugsigu wuxuu si joogto ah u soo saaraa dufcado saraakiil, saraakiil xigeenno iyo cutubyo takhasus leh oo ku biira Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed. Dufcadda siddeedaad ayaa hadda ku biirtay hoggaamiyeyaasha sii kordhaya ee ciidanka ee ka aflaxay TURKSOM.

Qalin-jabintan ayaa ku soo beegmaysa toddobaad ay hoggaanka qaranku dagaalka ka dhanka ah Khawaarijta ka dhigeen mudnaanta koowaad ee ajandaha dowladda. Madaxweynaha ayaa dhammaadkii Toddobaadka Xorriyadda ku dhawaaqay in dowladdu leedahay qorshe cad oo lagu soo afjarayo kooxda, isla markaana la bilaabi doono gulufkii ugu dambeeyay ee dalka looga saarayo, iyadoo qorshahaas lala wadaagi doono shacabka marka la soo gabagabeeyo. Maalmihii la soo dhaafay, Wasiirka Gaashaandhigga ayaa soo dhammaystay safar dhan 300 kiiloomitir oo uu ku maray fariisimaha hore ee dagaalka laga bilaabo Ceeldheer ilaa Dugsiga Tababarka Qorilow ee gobolka Shabeellaha Dhexe, isagoo ciidamada ku amray inay galaan heegan buuxa, halka saraakiisha sare ay xaqiijiyeen go’aanka lagu xoojinayo howlgallada. Saraakiisha iyo saraakiil xigeennada qalin-jabisay Jimcihii ayaa si toos ah ugu biiraya marxaladdan qaran.

Farriinta Madaxweynaha ee uu u diray qalin-jabiyeyaasha waxay isku xirtay laba arrimood oo saldhig u ahaa munaasabadda: ciidan dib loo dhisayo lana casriyeynayo iyadoo lakaashanayo saaxiib lagu kalsoon yahay, iyo waajibka ilaalinta amniga dalka iyo difaaca qaranka oo hadda loo wareejinayo gacmaha hoggaamiyeyaasha cusub ee ciidanka.