Turkiga iyo Itoobiya oo Addis Ababa ku xusay boqol sano oo xiriir diblomaasiyadeed ah

Waaxda Isgaarsiinta ee Turkiga ayaa toddobaadkan ku qabatay caasimadda Itoobiya madal dood ah oo lagu xusayay boqol sano oo xiriir diblomaasiyadeed ah oo u dhexeeya labada dal, iyadoo la muujinayo iskaashigooda soo jireenka ah iyo wada shaqeynta sii ballaaraneysa.

Munaasabadda oo cinwaankeedu ahaa “Xiriirka Turkiga iyo Itoobiya: Boqol Sano oo Diblomaasiyad ah, Saaxiibtinimo Waarta,” ayaa waxaa ka qeyb galay Safiirka Turkiga ee Itoobiya Berk Baran, aqoonyahanno, mas’uuliyiin, suxufiyiin iyo wakiillo ka socday ururro caalami ah iyo kuwa bulshada rayidka ah, sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay waaxda.

Farriin ka timid Agaasimaha Isgaarsiinta ee Turkiga Burhanettin Duran ayaa lagu akhriyey munaasabadda. Farriintiisa, Duran wuxuu ku sheegay in xiriirka u dhexeeya Turkiga iyo Itoobiya, oo si aan kala go’ lahayn ugu socday jihada iskaashi istiraatiiji ah, uu sii qoto dheeraaday kadib hindisihii furitaanka Afrika ee Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan oo la bilaabay sanadkii 2005.

Duran ayaa xusay in tirada safaaradaha Turkiga ee Afrika ay ka korortay 12 sanadkii 2005 ilaa 44 sanadka 2026. Wuxuu sheegay in Turkigu u arko xiriirka uu la leeyahay Itoobiya mid ka qeyb qaata nabadda, xasilloonida iyo barwaaqada wadaagga ah ee Geeska Afrika. Waxa kale oo uu iftiimiyay kaalinta gaarka ah ee Addis Ababa oo ah xarunta Midowga Afrika iyo xarun diblomaasiyadeed oo dhinacyo badan leh.

Duran ayaa ku tilmaamay madasha mid qiimo leh oo bixisay dood dhammaystiran oo ku saabsan dhinacyada siyaasadeed, dhaqaale iyo dhaqan ee xiriirka, iyadoo la tixgelinayo sii socoshada taariikhiga ah iyo duruufaha gobolka ee hadda jira.

Isaga oo ka hadlay furitaanka, Safiir Baran ayaa sheegay in xiriirka Turkiga iyo Itoobiya uu ku dhisan yahay taariikh dheer, isaga oo adkeeyay muhiimada xiriirkooda taariikhiga ah. Wuxuu sheegay in madashu ujeedadeedu tahay qiimeynta dhaxalkaas iyo in la dhiso sal adag oo iskaashi mustaqbalka ah iyada oo loo marayo wada hadal iyo isdhaafsi aragtiyo.

Baran ayaa carrabka ku adkeeyay kaalinta istiraatiijiga ah ee Itoobiya ee Geeska Afrika, isaga oo xusay muhiimada sii kordheysa ee gobolka ee ganacsiga, amniga iyo xasilloonida gobolka. Wuxuu intaas ku daray in xiriirka laba geesoodka ah uu qiimo u abuuro ma aha oo kaliya labada dal balse sidoo kale heer gobol.

Ka qeybgalayaashii madasha ayaa sheegay in xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal uu dib ugu laabanayo sanadkii 1896, iyadoo Turkigu uu furay safaaraddiisii ugu horreysay ee deggen ee Afrikada Saxaraha ka hooseysa magaalada Addis Ababa sanadkii 1926. Khudbad-jeediyeyaashu waxay adkeeyeen kalsoonida wadaagga ah, is-waafajinta istiraatiijiga ah iyo iskaashiga dhinacyada ay ka mid yihiin waxbarashada, xiriirka dhaqaale iyo dhisidda awoodda milatari.

Waxay sidoo kale carrabka ku adkeeyeen muhiimada iskaashiga warbaahinta iyo la dagaallanka xogta khaldan si loo taageero xiriir laba geesood ah oo waara iyo xasilloonida gobolka.