Shan qodob oo ka soo baxay safarkii MW Erdogan ee Boqortooyada Sacuudiga
Safarkii MW Erdogan ee Sacuudiga ayaa astaan u noqday tallaabo muhiim ah oo laga qaaday xiriirka Ankara iyo Riyadh, taas oo muujinaysa rabitaan wadajir ah oo lagu xoojinayo iskaashiga siyaasadeed, dhaqaale iyo istiraatiijiyadeed.
Wadahadalladii ka dhacay Riyadh ayaa diiradda lagu saaray qalalaasaha ka taagan gobolka, difaaca, tamarta, ganacsiga iyo maalgashiga, iyadoo la gaaray heshiisyo wax-ku-ool ah oo lagu xoojinayo iskaashiga muddada dheer.
Mas’uuliyiinta labada dhinac ayaa booqashada u arkay qayb ka mid ah dib-u-habeyn ballaaran oo xiriirka ah, iyadoo himilooyinka ay ka gudbeen xiriirka laba geesoodka ah una gudbeen xasilloonida gobolka iyo dadaallada dib-u-dhiska.
Xiriirka Turkiga iyo Sacuudiga oo heer cusub la gaarsiinayo
Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan ayaa u sheegay Dhaxal-sugaha Sacuudiga Mohammed bin Salman in Turkigu ka go’an tahay kor u qaadista xiriirka labada dal si loo gaarsiiyo “heer sare,” iyadoo la qaadayo tallaabooyin wax ku ool ah oo taabanaya dhowr waaxood.
Kulanka ayaa muujiyay is-waafajin siyaasadeed oo sii xoogeysanaya. Afar heshiis oo la saxiixay intii lagu jiray booqashada ayaa hoosta ka xariiqay u gudbidda iskaashi nidaamsan oo mustaqbal fog ku jihaysan. Mas’uuliyiin Turki ah ayaa sheegay in heshiisyo kale oo u dhexeeya wasaaradaha iyo ururrada ganacsiga la filayo inay xigi doonaan.
Tamarta iyo difaaca oo noqday tiirarka ugu muhiimsan
Tamarta la cusboonaysiin karo iyo warshadaha difaaca ayaa noqday tiirarka ugu muhiimsan ee iskaashiga, taas oo ka tarjumaysa mudnaanta istiraatiijiyadeed ee ay wadaagaan labada dal.
Heshiis weyn ayaa ka mid ah horumarinta mashaariicda tamarta qoraxda ee Turkiga, kuwaas oo leh awood dhan 5,000 megawatt. Iskaashiga difaaca ayaa sidoo kale si xawli ah u kobcaya, gaar ahaan dhinacyada iibsiga qalabka iyo wax-soo-saarka wadajirka ah. Arrimahan ayaa tilmaamaya iskaashi waqti dheer ah oo ku saleysan wareejinta teknoolojiyadda iyo dhismaha awoodda warshadeed.
Turkiga iyo Sacuudiga ayaa sidoo kale kala saxiixday heshiis maalgashi oo ku saabsan tamarta la cusboonaysiin karo, kaas oo qiimihiisu gaarayo ku dhowaad $2 bilyan, kuna saabsan mashaariic waaweyn oo tamarta qoraxda iyo dabaysha ah oo laga hirgelinayo Turkiga.
Wasiirka Tamarta Turkiga Alparslan Bayraktar ayaa sheegay in heshiiska dowladeed uu hiigsanayo in shirkado Sacuudi ah ay dhisaan xarumo tamar la cusboonaysiin karo oo leh awood dhan 5,000 megawatt. Marxaladda koowaad ayaa lagu horumarin doonaa 2,000 megawatt oo mashaariic qoraxeed ah oo laga fulinayo gobollada dhexe ee Turkiga ee Sivas iyo Karaman.
Bayraktar ayaa ku tilmaamay mashaariicdan qaar ka mid ah maalgelinta shisheeye ee ugu waaweyn ee tooska ah ee abid ka dhaca waaxda tamarta Turkiga, kuwaas oo si buuxda loogu maalgelin doono dhaqaale dibadeed, iyadoo taageero laga helayo hay’adaha maaliyadeed ee caalamiga ah.
Himilooyin ganacsi iyo maalgashi oo ballaaran
Labada dhinac ayaa dejiyay yool dhow oo ah in ganacsiga labada dal la gaarsiiyo $10 bilyan, halka yoolka fog uu yahay $30 bilyan.
Ganacsiga hadda jira ayaa horey uga gudbay $8.6 bilyan, taas oo siinaysa dardar dadaallada socda.
Madasha Maalgashiga Sacuudiga iyo Turkiga ayaa isu keentay mas’uuliyiin sare iyo hoggaamiyeyaal ganacsi si loo furo fursado cusub. Wasiirrada Turkiga ayaa sheegay in booqashadu ay gacan ka geysan doonto in rabitaanka siyaasadeed loo beddelo natiijooyin ganacsi oo la taaban karo.
Isku-duwid ku saabsan qalalaasaha gobolka
Erdogan ayaa mar kale adkeeyay taageerada Turkiga ee xasilloonida Suuriya, isagoo sheegay in Ankara ay si dhow ula shaqeyn doonto Riyadh dadaallada dib-u-dhiska.
Qalalaasaha bani’aadamnimo ee Gaza iyo dib-u-dhiska ayaa sidoo kale laga wada hadlay, iyadoo la dalbaday in la xoojiyo dadaallada lagu yareynayo dhibaatada ka jirta halkaas.
Hoggaamiyeyaasha ayaa sidoo kale dib u eegay horumarrada ka jira Yemen iyo Bariga Afrika, iyagoo muujiyay dan wadaag ku aaddan dejinta xiisadaha gobolka.
Wadahadalladu waxay muujinayeen heerka sii kordhaya ee isku-duwidda ku saabsan faylalka juqraafi-siyaasadeed ee muhiimka ah.
Kalsoonida ganacsiga gaarka loo leeyahay iyo is-waafajinta Himilada 2030
Mas’uuliyiinta Sacuudiga ayaa xusay in maalgashiga ay Sacuudigu ku sameeyeen Turkiga uu ka batay $2 bilyan, gaar ahaan dhismaha iyo guryaha.
In ka badan 800 shirkadood oo Turki ah ayaa ka howlgala Boqortooyada, taas oo muujinaysa kalsooni xooggan oo ka jirta ganacsiga gaarka loo leeyahay.
Labada dhinac ayaa carrabka ku adkeeyay is-waafajinta u dhexeysa Himilada Sacuudiga ee 2030 iyo doorka Turkiga ee ah xarun wax-soo-saar iyo dhoofin goboleed. Heshiisyo cusub oo iskaashi oo ku saabsan qandaraasyada iyo kaabayaasha dhaqaalaha ayaa la doonayaa in is-waafajintan loogu beddelo mashaariic waaweyn oo la fulin karo.
Heshiis maalgashi tamareed oo dhan $2 bilyan oo la saxiixay
Turkiga ayaa la saxiixday Sacuudiga heshiis maalgashi tamareed oo qiimihiisu ku dhow yahay $2 bilyan, kaas oo ku saabsan mashaariic waaweyn oo tamarta qoraxda ah, sida uu ku dhawaaqay wasiirka tamarta Turkiga.
“Riyadh, caasimadda Boqortooyada Sacuudiga, ayaan kula saxiixanay dhiggeyga Sacuudiga Heshiiska Dowlad-dowladeed ee u dhexeeya Dowladda Jamhuuriyadda Turkiga iyo Dowladda Boqortooyada Sacuudiga, kaas oo ku saabsan mashaariicda xarumaha tamarta la cusboonaysiin karo,” ayuu yiri Wasiirka Tamarta iyo Khayraadka Dabiiciga ah Alparslan Bayraktar.
Bayraktar ayaa intaas ku daray in shirkado Sacuudi ah ay Turkiga ka dhisi doonaan xarumo tamarta qoraxda iyo dabaysha ah, kuwaas oo leh awood guud oo gaareysa 5,000 megawatt.