Golaha Wasiirrada Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa yeeshay kalfadhigoodii toddobaadlaha ahaa oo uu guddoomiyey Ra’iisul Wasaaraha, Xamza Cabdi Barre, iyagoo ansixiyey tallaabooyin dhowr ah oo khuseeya isgaarsiinta amniga qaranka, siyaasadda arrimaha dibadda, iskaashiga deegaanka, maamulka maaliyadda dowladda iyo magacaabista mas’uuliyiin sare oo dowladeed.
Baaxadda ajandaha ayaa muujisay dowlad ka shaqaynaysa dhinacyo badan isku mar, laga bilaabo adkaynta habka ay dowladda ula xiriirayso shacabka xilliyada degdegga ah ilaa xoojinta iskaashiyada caalamiga ah iyo tayeynta hay’adaha maamula dhaqaalaha guud. Marka la isu geeyo, go’aannadani waxay sawir ka bixinayaan maamul sii xoojinaya ajandihiisa dib-u-habaynta ee dhinacyada amniga, diblomaasiyadda iyo dowladnimada.
Qaab-dhismeed qaran oo loogu talagalay isgaarsiinta xilliyada qalalaasaha
Goluhu wuxuu ansixiyey Habraaca Isgaarsiinta Dowladda ee Dhacdooyinka La Xiriira Argagixisada, kaas oo ay soo gudbisay Wasaaradda Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska. Habraacani wuxuu dhisayaa qaab-dhismeed qaran oo la isku dubbaridayo laguna maamulayo isgaarsiinta dowladda inta lagu jiro xaaladaha degdegga ah ee la xiriira argagixisada, isaga oo qeexaya doorka iyo waajibaadka hay’adaha dowladda ee maamulka iyo faafinta xogta rasmiga ah.
Sida ay Wasaaraddu sheegtay, qaab-dhismeedkan waxaa loogu talagalay in shacabka la gaarsiiyo xog sax ah, isku dubbaridan, la xaqiijiyey oo joogto ah, in la xoojiyo wada shaqaynta hay’adaha dowladda, lana yareeyo farriimaha rasmiga ah ee is khilaafsan, iyadoo sidoo kale gacan ka geysanaysa ka hortagga faafitaanka xog khaldan, marin-habaabinta iyo wararka aan la hubin inta lagu jiro xilliyada qalalaasaha. Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska, Cabdifataax Qaasim Maxamuud, ayaa uga mahadceliyey Golaha ansixinta habraacan iyo hay’adaha dowladda ee ka qayb qaatay diyaarintiisa. Dal ay inta badan dhacdooyinka weerarrada ka dib si toos ah loogu falanqeeyo baraha bulshada iyadoo ay jiraan warar is khilaafsan, cod dowladeed oo keliya oo la xaqiijiyey ayaa loogu talagalay inuu yareeyo jahawareerka ay ku faafaan cabsida iyo wararka aan saxda ahayn.
Afar heshiis oo caalami ah oo la ansixiyey
Dhinaca siyaasadda arrimaha dibadda, Goluhu wuxuu ansixiyey afar heshiis oo ay soo gudbiyeen laba wasaaradood. Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ayaa soo dhoweysay ansixinta laba Is-afgarad (Memorandum of Understanding) oo ay soo gudbisay, kuwaas oo mid lala saxiixday Barnaamijka Horumarinta Qaramada Midoobay, midka kalena Jamhuuriyadda Croatia.
Heshiiska lala galay Barnaamijka Horumarinta Qaramada Midoobay wuxuu xoojinayaa iskaashiga dhinacyada dhismaha awoodda hay’adaha, iskaashiga horumarinta caalamiga ah, ka qaybgalka qurba-joogta iyo arrimaha sharciga iyo heshiisyada caalamiga ah. Heshiiska lala galay Croatia wuxuu dhisayaa hannaan rasmi ah oo ah wadatashi siyaasadeed, kaas oo ah qalab diblomaasiyadeed oo caadi ah oo ay laba dowladood ku yeeshaan wada-hadal habaysan si loo hormariyo xiriirka laba geesoodka ah iyo iskaashiga diblomaasiyadeed. Wasaaraddu waxay sheegtay in labada heshiisba ay xoojinayaan doorka diblomaasiyadeed ee Soomaaliya iyo hirgelinta mudnaanta siyaasaddeeda arrimaha dibadda, waxayna uga mahadcelisay Golaha taageerada joogtada ah ee uu siinayo dadaallada lagu ballaarinayo iskaashiga caalamiga ah ee danaha qaranka.
Dhanka kale, Goluhu wuxuu ansixiyey Is-afgarad u dhexeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Boqortooyada Sacuudiga oo ku saabsan iskaashiga deegaanka, kaas oo ay hore u kala saxiixdeen wasaaradaha deegaanka ee labada dal. Is-afgaradkani wuxuu xoojinayaa iskaashiga ilaalinta deegaanka, la qabsiga isbeddelka cimilada iyo horumarinta xalal waara, isagoo sidoo kale dhigaya isdhaafsiga khibradaha, cilmi-baaris wadajir ah iyo dhismaha awoodda hay’adaha. Waxa kale oo uu dhiirrigelinayaa mashaariic wadajir ah oo ku saabsan dib u soo celinta dhulka iyo adkeysiga cimilada, isla markaana furaya fursado iskaashi farsamo iyo maalgashi cagaaran. Dal ka mid ah kuwa ugu nugul abaarta iyo saameynta isbeddelka cimilada adduunka, iskaashiyada rasmi ah ee deegaanka noocan oo kale ahi waxay leeyihiin muhiimad ka baxsan dhinaca diblomaasiyadda.
Warbixinta hanti-dhowrka iyo hay'ad cusub oo dakhliga qaabilsan
Kalfadhigu wuxuu sidoo kale diiradda saaray maamulka maaliyadda dowladda. Hanti-dhowraha Guud ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Axmed Ciise Guutaale, ayaa Golaha u soo bandhigay warbixin ku saabsan hawlaha hanti-dhowrka ee sannadaha 2024 iyo 2025, natiijooyinkii ugu muhiimsanaa, meelaha u baahan in fiiro gaar ah la siiyo iyo tallaabooyinka maamul ee loo baahan yahay. Wuxuu wasiirrada uga warbixiyey horumarka laga sameeyey ballaarinta baaxadda hanti-dhowrka, kororka tirada warbixinnada la soo saaray iyo gudbinta warbixinnada sannadlaha ah muddada uu sharcigu dhigayo.
Hanti-dhowraha Guud wuxuu carrabka ku adkeeyey muhiimadda ay leedahay dardargelinta hirgelinta talooyinka hanti-dhowrka, xoojinta awoodda hanti-dhowrayaasha shahaadaysan, dejinta hannaan mideysan oo lagu maareeyo xil wareejinta hay’adaha dowladda, kordhinta isla xisaabtanka mashaariicda dowladda iyo adkaynta hubinta shirkadaha qandaraaslayaasha ah ee qabta shaqooyinka dowladda. Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu uga mahadceliyey Hanti-dhowraha Guud warbixinta, isagoo adkeeyey muhiimadda ay leedahay in lagu dhaqmo talooyinkeeda, la xoojiyo maamulka maaliyadda dowladda, isla markaana natiijooyinka hanti-dhowrka loogu beddelo tallaabooyin maamul oo wax ku ool ah si loo ilaaliyo hantida qaranka, loo xoojiyo isla xisaabtanka loona horumariyo adeegyada bulshada.
Tallaabo si dhow ula xiriirta arrintan, Goluhu wuxuu ansixiyey Hindise-sharciga Dhismaha Hay'adda Dakhliga Qaranka, tallaabo uu Xafiiska Hanti-dhowraha Guud hore ugu taliyey. Xafiiska ayaa soo dhaweeyey ansixinta, wuxuuna uga mahadceliyey Ra’iisul Wasaaraha iyo Golaha Wasiirrada horumarinta hindise-sharcigan, isagoo sheegay inuu xoojin doono maamulka dakhliga, hufnaanta maaliyadda iyo isla xisaabtanka. Isku xigxigga dhacdooyinkan, oo ah in hay’ad kormeer ahi soo jeediso dib-u-habayn kadibna Golaha Wasiirradu meel mariyo, laftiisu wuxuu tusaale yar u yahay nidaamka isla xisaabtanka ee ay dowladdu sheegtay inay dhisayso, kaas oo natiijooyinka hanti-dhowrku ugu beddelmaan isbeddel hay’adeed halkii ay ahaan lahaayeen warbixinno aan la akhrin.
Magacaabis diblomaasiyadeed iyo hay’adeed
Goluhu wuxuu sidoo kale ansixiyey magacaabisyo heer sare ah. Waxa uu meel mariyey magacaabista Cabdifataax Maxamed Ibraahim oo loo magacaabay safiir ka tirsan Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, sidoo kalena wuxuu Shaafi Nuur Alas Faarax u dallacsiiyey darajada safiirnimo.
Dhinaca ganacsiga, Goluhu wuxuu Yaasiin Maxamuud Ibaar u magacaabay Guddoomiyaha Rugta Ganacsiga iyo Warshadaha Soomaaliyeed, oo ah hay’adda qaran ee matasha danaha ganacsiga gaarka loo leeyahay ee dalka.
Dowlad xoojinaysa hawlaheeda dhinacyo badan
Kalfadhigii toddobaadlaha ahaa wuxuu muujiyey maamul sii wada hirgelinta ajandihiisa dhinacyo badan halkii uu ku koobnaan lahaa hal meel oo keliya. Qaab-dhismeedka isgaarsiinta xilliyada qalalaasaha wuxuu la xiriiraa dagaalka ay dowladdu weli kula jirto amni-darrada iyo dagaalka xogta ee ku hareeraysan. Heshiisyada arrimaha dibadda, oo gaaraya hay’ad horumarineed oo Qaramada Midoobay ah, dal Yurub ku yaalla iyo Khaliijka, waxay ka tarjumayaan ballaarinta doorka diblomaasiyadeed ee Soomaaliya. Hindise-sharciga Hay'adda Dakhliga Qaranka iyo warbixinta hanti-dhowrka waxay tilmaamayaan shaqada tartiibta ah ee aan si weyn loo arkin ee lagu dhisayo hay’ado maaliyadeed oo awood u leh inay si lagu kalsoonaan karo u maamulaan dhaqaalaha dowladda, shaqo saldhig u ah wax kasta laga bilaabo cafinta deymaha ilaa bixinta adeegyada bulshada.
Mid kasta oo ka mid ah tallaabooyinkan kaligiis ma aha mid wax walba beddelaya. Muhiimaddoodu waxay ku jirtaa isu geyntooda, oo ah dhismaha tartiib-tartiibka ah ee qaab-dhismeedyada, iskaashiyada iyo hay’adaha uu dalku ku maamulo hawlihiisa. Iyagoo dhammaantood hal kalfadhi ku ansixiyey, Golaha Wasiirradu waxay muujiyeen xawaaraha ay dowladdu damacsan tahay inay ku socoto iyo baaxadda dhinacyada ay isku mar uga hawlgeli doonto.
