Colaadda sii xoogeysanaysa ee Suudaan ayaa 200,000 oo qof oo kale ku qasabtay inay ka barakacaan guryahooda, waxaana ka mid ah ku dhowaad 11,000 oo qof oo muddo saddex maalmood gudahood ka qaxay laba tuulo oo ku yaalla Waqooyiga Kordofan, taasoo culays dheeraad ah ku sii kordhisay xaaladda bani’aadannimo ee awalba aadka u liidatay, sida ay Qaramada Midoobay sheegtay Arbacadii.

Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka ee Qaramada Midoobay (IOM) ayaa sheegtay in colaadaha dhowaan sii xoogeysanayay ay 200,000 oo qof oo kale ku qasbeen inay ka cararaan guryahooda, taasoo sii kordhisay dhibaatada barakaca ee dalka ka jirta.

“Suudaan waxay wajahaysaa barakac iyo cadaadisyo bani’aadannimo oo sii kordhaya, iyadoo colaadaha sii xoogeysanaya iyo fatahaadaha xilliyeed ee burburka wata ay uga sii darayaan xaaladda bani’aadannimo oo awalba aad u darnayd,” ayay hay’addu sheegtay.

IOM ayaa sheegtay: “Helitaanka gargaarka bani’aadannimada waxaa sii carqaladeynaya dib u dhacyada ku yimid silsiladaha sahayda caalamiga ah, gaar ahaan kuwa mara Badda Cas iyo Marinka Hormuz, taasoo cadaadis dheeraad ah saaraysa gurmadka in uu gaaro dadka.”

Hay’addu waxay sidoo kale sheegtay in dagaallada sii xoogeysanaya iyo weerarrada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee lagu qaaday xarunta ugu weyn ee korontada ee El Obeid, caasimadda Waqooyiga Kordofan, ay sababeen koronto la’aan muddo dheer socotay, taasoo carqaladeysay biyo-soo-saarista, xarumaha caafimaadka iyo isgaarsiinta.

“Barakacu wuxuu 25% ku kordhay degmada Sheikan siddeeddii bilood ee la soo dhaafay, iyadoo in ka badan 200,000 oo qof ay ku barakaceen guud ahaan gobolka Kordofan tan iyo dabayaaqadii 2025,” ayaa lagu daray bayaanka.

Waqooyiga Darfur, roobab xooggan oo ka da’ay deegaanka Tawila ayaa “burburiyay ama waxyeelleeyay ku dhowaad 1,350 guri toddobaadkii hore, iyagoo barakiciyay in ka badan 1,000 qoys,” sida ay sheegtay IOM.

Agaasimaha Guud ee IOM Amy Pope ayaa tiri: “Suudaan waxay ka mid tahay meelaha ay ka jiraan dhibaatooyinka barakac ee ugu waaweyn dunida. Saameynta isku dhafan ee colaadda, burburka kaabeyaasha dhaqaalaha iyo fatahaadaha ayaa kumannaan qoys gaarsiisay xaalad ka baxsan awooddooda.”

Waqooyiga Kordofan

Warbixin kale oo ay soo saartay Arbacadii, IOM ayaa sheegtay in kooxaheeda dabagalka ee goobaha ay qiyaaseen in ku dhowaad 11,000 oo qof ay ka qaxeen tuulooyinka Umm Sumayma iyo Abu Haraz ee degmada Sheikan ee Waqooyiga Kordofan intii u dhexeysay 16-kii ilaa 18-kii Agoosto, sababo la xiriira xaaladda amni ee sii xumaanaysay.

Qoysaska barakacay ayaa u guuray deegaanno kale oo ka tirsan Sheikan, halkaas oo xaaladdu ay weli tahay mid kacsan oo aan degganayn, ayay hay’addu sheegtay.

Barakacan ugu dambeeyay ayaa ku soo beegmaya xilli dagaallada Waqooyiga Kordofan ay sii xoogeysanayaan. Ciidanka Suudaan ayaa Talaadadii sheegay inuu soo riday laba diyaaradood oo aan duuliye lahayn oo ku sugnaa gobolka.

Axaddii, IOM ayaa sheegtay in ku dhowaad 4,250 qof ay ka qaxeen saddex tuulo oo ku yaalla Sheikan sababo la xiriira xaaladda amni ee sii xumaanaysay iyo isku dhacyo dhacay labadii maalmood ee ka horreeyay.

Saddexda gobol ee Kordofan, oo kala ah Waqooyiga, Galbeedka iyo Koonfurta Kordofan, waxaa tan iyo bishii Oktoobar 2025 ka socday dagaallo u dhexeeya Ciidanka Suudaan iyo Ciidamada Gurmadka Degdegga ah (RSF).

Colaaddan sii xoogeysanaysa ayaa qayb ka ah dagaalka ballaaran ee Suudaan, kaas oo bishii Abriil 2023 ka dhex qarxay Ciidanka Suudaan iyo RSF, waxaana dagaalka ku dhintay tobannaan kun oo qof, halka ku dhowaad 13 milyan oo kalena ay ku barakaceen, sida ay muujinayaan qiyaasaha Qaramada Midoobay iyo hay’adaha caalamiga ah.