Afrika Kusini inakataa shinikizo la Marekani kujitenga na Iran

Afrika Kusini haina sababu ya kukata uhusiano na Iran, amesema mkurugenzi mkuu wake wa mambo ya nje baada ya balozi mpya wa Marekani kunukuliwa akisema kuwa uhusiano wa nchi hiyo na Iran ni kikwazo cha uhusiano mzuri na Washington.

Katika mahojiano na shirika la habari la Reuters mwishoni mwa wiki, Zane Dangor, mkurugenzi mkuu wa idara ya uhusiano wa kimataifa, pia alikataa matakwa mengine ya utawala wa Trump, kama vile kufuta kesi ya mauaji ya kimbari ya Afrika Kusini dhidi ya Israel, kufuta sheria za uwezeshaji wa Weusi au kukubali mpango wa wakimbizi kwa wazungu.

Dangor alikuwa akizungumza dhidi ya hali ya nyuma ya vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran, mzozo unaozidisha matatizo kwa serikali zinazoendesha uhusiano na Tehran, na kuzorota kwa kasi kwa uhusiano wa Pretoria na Marekani wakati wa muhula wa pili wa Rais Donald Trump.

Mwezi Agosti Trump aliweka ushuru wa asilimia 30 kwa bidhaa zinazoagizwa kutoka Afrika Kusini, hatua ambayo inaweza kusababisha makumi ya maelfu ya watu kupoteza kazi wakati theluthi moja ya Waafrika Kusini hawana kazi.

Hakuna sababu za kukataa Iran: Afrika Kusini

‘‘Hatujapewa sababu ya kukata uhusiano na Iran,’’ Dangor alisema, lakini aliongeza: ‘‘sio kwamba hatutoi ukosoaji kabisa kwa Iran,’’ akibainisha kwamba serikali ya Rais Cyril Ramaphosa ilidokezea jamhuri hiyo kuhusu kukandamiza waandamanaji mwezi Januari, na kwa kuwashambulia majirani wake katika vita vya hivi karibuni na Marekani.

‘‘(Lakini) hatuwezi kuvutwa katika aina ya siasa za wigo wa ushawishi ambazo nguvu kubwa zinataka kutuvuta, na katika tukio hili, linajumuisha Marekani,’’ alisema.

Katika mahojiano yake ya kwanza na vyombo vya habari, Balozi mpya wa Marekani Leo Bozell alinikuliwa na News24 akisema 'kuhusiana na Iran ni kikwazo kwa uhusiano mzuri na Marekani.'

Uhusiano wa Afrika Kusini na Marekani unazidi kuharibika

‘‘Ninyi (Marekani) mna uhusiano wa pekee na Iran... ambao wengi katika dunia inayostawi hawana,’’ Dangor alisema.

Uhusiano wa Afrika Kusini na Marekani umekuwa duni tangu Trump aituhumu serikali yenye wingi wa Watu Weusi ya kuwakandamiza wachache weupe, akirudia madai kuhusu kuwachukulia ardhi, lakini serikali ya Afrika Kusini ilikataa madai hayo.

Dangor alisema Pretoria ina hamu ya kuboresha uhusiano na Washington, lakini 'tujadiliane kuhusu maeneo tunayokubaliana.'

Kuhusu kesi ya Mahakama ya Kimataifa ya Haki dhidi ya Israel kwa vita vyake Gaza, Dangor alisema: 'haipo mezani ... Katika mawasiliano yangu ya mwisho na watu wa Idara ya Jimbo, tulionyesha kwamba kama hamkubaliani nasi kuhusu hili, ni mchakato wa mahakama.'

Sheria za kazi

Maafisa wa utawala wa Trump wamesema sheria zinazolenga kurekebisha urithi wa ubaguzi wa rangi, kama vigezo vya chini vya umiliki wa biashara kwa Waafrika Weusi na mahitaji ya wafanyakazi Weusi, zinapaswa kubadilishwa ili kuondoa vikwazo vinavyosababisha ushuru wa 30% kwa Afrika Kusini.

‘‘Hatutaruhusu masuala ya ndani ambayo wameyweka mezani kuwa sehemu ya hesabu hiyo,’’ Dangor alisema.

Marekani pia inalenga kushughulikia maombi ya wakimbizi 4,500 kwa mwezi kutoka kwa Waafrika Kusini weupe ambao Trump anadai wananyanyaswa.

‘‘Ni mpango wa upendeleo wa uhamiaji,’’ Dangor alisema. ‘‘Lakini wanapaswa kufanya kupitia njia za kawaida. Hawawezi kutumia jina la 'mkimbizi',’’ alisema, na kuongeza kwamba ndiyo sababu shirika lililoko Kenya linaloshughulikia wakimbizi lilikanushwa kuingia.