Zambia inajiandaa kwa uchaguzi wa Agosti ambapo Rais Hakainde Hichilema anapendelewa kushinda muhula wa pili lakini anaweza kukabiliwa na changamoto kubwa kutoka kwa kiongozi wa upinzani Brian Mundubile.

Rais Hichilema siku ya Ijumaa alitoa wito kwa vyama vya siasa na wafuasi wao kufanya kampeni za amani kabla ya uchaguzi mkuu. Alitoa matamshi hayo katika mkutano wa hadhara katika wilaya ya Lusangazi, katika Mkoa wa Mashariki.

Kura hiyo inajitokeza kama kura ya maoni kuhusu rekodi ya kiuchumi ya Hichilema tangu alipochukua madaraka mwaka wa 2021, akiirithi nchi inayokabiliwa na deni kubwa.

Mzalishaji wa shaba wa pili kwa ukubwa barani Afrika, Zambia imefurahia kuimarika kwa uchumi kunakoungwa mkono na bei kubwa za shaba baada ya kurekebisha deni lake, lakini watu wengi bado wanahisi kubanwa na gharama ya maisha, ambayo upinzani utalenga kuitumia.

Mfumuko wa bei wa kila mwaka ulipungua hadi 6.5% mwezi Juni, kiwango chake cha chini kabisa katika zaidi ya miaka minane, ikisisitiza kufufuka kwa uchumi wa Zambia baada ya mgogoro wake wa deni, ingawa familia nyingi bado zinasema zinahangaika.

"Familia zetu nyingi bado zinahitaji usaidizi zaidi ya kile tunachotoa leo, lakini nataka mjue tunawasikia," Hichilema aliwaambia wafuasi wake katika uzinduzi wa kampeni yake katika mji mkuu Lusaka.

Mpinzani wa Rais

Mundubile, wakili mwenye umri wa miaka 55 na mbunge kabla ya uchaguzi kuitishwa, hajawahi kugombea urais hapo awali na aliibuka kama mgombea wa dakika za mwisho baada ya upinzani uliogawanyika kumuunga mkono.

Ingawa Zambia ina historia ya mabadiliko ya kidemokrasia, upinzani umemshtaki Hichilema kwa kuzuia uwezo wake wa kufanya kampeni na kukandamiza upinzani wa kisiasa, madai anayokana.

Zambia ilianzisha sheria mpya ya uhalifu wa mtandaoni mwaka 2025 ambayo makundi ya kiraia yanasema ina maneno machache na inaweza kuwafanya watu waogope kuzungumza mtandaoni.