Spika wa Bunge la Iran, Mohammad Bagher Ghalibaf, alionya Jumanne kwamba hakuna nchi katika eneo hilo itakayoweza kuuza mafuta iwapo Iran itazuiwa kufanya hivyo, kwa mujibu wa shirika la habari la serikali la IRNA.
“Marekani na nchi nyingine zinapaswa kujua, kama tulivyosema, kwamba katika eneo ambalo sisi hatuwezi kuuza mafuta, hakuna mtu atakayeweza kuuza mafuta,” Ghalibaf alisema.
Onyo hilo linakuja wakati Iran ikikabiliwa na vikwazo vikali dhidi ya mauzo yake ya mafuta kutokana na mzozo unaoendelea pamoja na vikwazo vya Marekani.
Gavana wa Benki Kuu ya Iran, Abdolnaser Hemmati, alisema mwezi Agosti kwamba mauzo ya nje ya mafuta ya nchi hiyo yalikuwa yameshuka hadi sifuri. Alisema Iran haikuwa tena ikisafirisha mafuta ghafi kutokana na vita na vikwazo.
Wakati huohuo, jeshi la Marekani lilisema Septemba 19 kwamba zaidi ya mapipa bilioni moja ya mafuta ghafi yalikuwa yamepitia katika Mlango-Bahari wa Hormuz katika miezi ya hivi karibuni kwa msaada wa jeshi la Marekani. Hata hivyo, Marekani ilisema Iran haikusafirisha “mapipa yoyoyte” chini ya kile inachokiita “kuzingirwa kikamilifu” kwa Iran.
“Ikiwa usalama wetu utayumbishwa, hakuna miundombinu itakayokuwa salama,” Ghalibaf alisema.
Pendekezo lililokataliwa
Mapema mwezi huu, Ghalibaf alionya kwamba miundombinu na mali za nishati za Marekani zilizopo katika eneo la Ghuba na karibu na Mlango wa Hormuz zinaweza kulengwa na Iran iwapo Marekani ingeshambulia vituo vya mafuta na gesi vya Iran.
Ghalibaf pia aliashiria kauli za hivi karibuni za Rais wa Marekani, Donald Trump, kuhusu Mlango wa Hormuz na upitishaji wa meli katika njia hiyo ya majini, akizielezea kama marudio ya madai ambayo Marekani imewahi kutoa hapo awali.
Trump, Jumamosi, alikataa pendekezo la Iran la kufungua tena Mlango wa Hormuz kwa usafiri wa kawaida wa kibiashara ndani ya siku saba. Alisema masharti ya Iran hayakubaliki na kudai kwamba Marekani tayari ilikuwa na “udhibiti kamili” wa njia hiyo ya majini.
Chini ya pendekezo la Iran, Marekani ingefungua mali za Iran zilizouiwa, iondoe vikwazo vya mafuta na kusitisha kizuizi cha majini cha Marekani dhidi ya bandari za Iran. Baada ya hapo, Iran ingefungua tena njia hiyo na mazungumzo kuhusu makubaliano ya mwisho yangeanza.
Iran imeendelea kuweka vikwazo katika matumizi ya Mlango wa Hormuz huku ikidai Marekani itekeleze ahadi zilizowekwa katika hati ya makubaliano ya maelewano iliyosainiwa mwezi Juni.
Iran inasema njia hiyo ya majini haitafunguliwa kikamilifu hadi masharti yake yatimizwe na ahadi za Marekani zitekelezwe.
Jumatatu, Waziri wa Mambo ya Nje wa Iran, Abbas Araghchi, alisema wapatanishi kutoka Qatar watawasilisha kwa Marekani mapendekezo mapya yaliyojadiliwa na Iran kuhusu namna ya kutimiza masharti ya Iran ili kufungua tena Mlango wa Hormuz.
Iran yaonya kuhusu kulipiza kisasi kwa haraka dhidi ya “vitendo vya kiholela”
Ghalibaf pia aliionya Marekani dhidi ya kuongeza shinikizo kwa Iran, akisema Iran haitarudi nyuma kutokana na kile alichokiita “vizuizi vya anga au kibiashara.”
Kauli zake zinakuja wakati Marekani imepanua shinikizo lake la kiuchumi kutoka sekta za mafuta na usafirishaji wa baharini za Iran hadi sekta ya usafiri wa anga za kiraia.
“Viongozi wa Ikulu ya White House wanapaswa kujua kwamba Iran, taifa lenye busara ambalo limeandika historia, kamwe halitarudi nyuma kwa sababu ya vitisho vinavyotolewa, hotuba zinazotolewa, au vizuizi vya anga na kibiashara,” Ghalibaf alisema.
Aliongeza kwamba jibu la Iran kwa “tishio lolote au kitendo chochote cha kiholela” litakuwa “la kusikitisha na la haraka.”
Mwezi Februari, Marekani na Israel vilianzisha vita dhidi ya Iran, ambayo ilijibu kwa mashambulizi dhidi ya Israel na vifaa vya Marekani katika eneo hilo kabla ya kufikiwa kwa makubaliano ya kusitisha mapigano mwezi Aprili.
Baadaye, Marekani na Iran zilitia saini hati ya makubaliano ya maelewano mwezi Juni kuhusu uhuru wa usafiri katika Mlango wa Hormuz. Hata hivyo, utekelezaji wake umekwama kutokana na kutokubaliana kuhusu masuala ya usalama katika njia hiyo muhimu ya kimkakati ya majini, huku mvutano kati ya pande hizo mbili ukiendelea kuongezeka.
