Fidan wa Uturuki: Vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran ni “kinyume cha sheria”
Hakan Fidan anasema kipaumbele ni kuzuia kuongezeka kwa mzozo na kuiweka Uturuki nje ya mzozo huu, akionya kuwa eneo hilo linaingizwa kwenye mzozo mpana.
Waziri wa Mambo ya Nje wa Uturuki, Hakan Fidan, amesema Marekani na Israel zilianzisha vita dhidi ya Iran “kinyume cha sheria”, akisisitiza kuwa kipaumbele cha juu cha Uturuki kilikuwa kuzuia mgogoro huo usianze.
Akizungumza kwenye mahojiano na kituo cha habari cha A Haber siku ya Ijumaa, Fidan alisema kuwa lengo la pili la Uturuki ni kudhibiti vita na kuzuia kusambaa kwake, na lengo la tatu ni kuzuia nchi hiyo kuingia kwenye mgogoro huo.
“Kipaumbele chetu kilikuwa kuzuia vita visianze, pili kuzuia visisambae, na tatu kuizuia Uturuki kuingia katika vita hivi,” alisema.
Fidan pia alieleza juhudi za kidiplomasia zinazofanywa, akisema kwamba ikiwa kuna nia halisi kwa pande zote mbili, kuna uwezekano wa kuzikutanisha kwenye meza ya mazungumzo.
“Kama ilivyo katika vita vya Gaza, matarajio ya dunia ni kuona vita hivi visivyo halali vimezimwa haraka iwezekanavyo na athari zake mbaya zinaishia,” aliongeza.
Akizungumzia hali ya Gaza na mvutano mpana wa kikanda, Fidan alikosoa kile alichokiita kushindwa kwa jumuiya ya kimataifa kuishinikiza Israel vya kutosha.
Alisema matukio ya hivi karibuni yameonyesha “kutokuwa na uwezo kwa dunia kuishinikia Israel” katika masuala muhimu.
Fidan pia alitaja nafasi ya Marekani katika diplomasia inayoendelea na Iran, akisema kwamba ikiwa Marekani itafanikiwa kuendeleza mazungumzo au kufikia makubaliano, lazima pia iandaliwe kutumia ushawishi wake kwa Israel.
‘Mbegu ya ugomvi’
Akionya kuhusu hatari kubwa za kikanda, Fidan alisema Mashariki ya Kati inatiwa polepole katika kile alichokiita njama iliyopangwa na Israel.
“Kwa bahati mbaya, eneo hili linaingizwa hatua kwa hatua katika njama iliopangwa na Israel,” alisema.
Alionya pia kuhusu mipango ya kutengeneza mgawanyiko ya Israel, akisema kuwa “mbegu ya ugomvi” inaingizwa ambayo inaweza kufanya umoja kati ya nchi za Kiislamu kuwa katika hali ngumu zaidi.
“Kipaumbele chetu nambari moja kama Uturuki ni kuzuia ugomvi huu usiibuke,” Fidan alisema.
Mkutano wa kikanda
Fidan alisema mipango ya mkutano wa kikanda unaojumuisha Uturuki, Pakistan, Misri, na Saudi Arabia imepangwa upya, na mazungumzo sasa yanatarajiwa kufanyika Pakistan mapema Jumapili hii.
Alibainisha kuwa mkutano huo awali ulikusudiwa kufanyika Uturuki, lakini umehamishwa Pakistan baada ya mwakilishi wa Pakistan kushindwa kusafiri.
“Tulikusudia awali kufanya mkutano huu Uturuki, lakini kwa kuwa ndugu yetu wa Pakistan walilazimika kubaki nchini mwao, tulihamisha mkutano huo Pakistan,” alisema.
Diplomasia ya kina
Alisisitiza kiwango cha juhudi za kidiplomasia zinazofanywa kwa sasa, akisema, “Kwa sasa, tuna shughuli za kidiplomasia zenye msongamano mkubwa.”
Akijibu mwelekeo wa kikanda, Fidan alionya kuwa mgogoro mrefu unaweza kuanzisha muungano mpana.
“Kama mgogoro utaendelea, kuundwa kwa muungano mkubwa wa kupinga Iran katika eneo hili inaonekana haiwezi kuepukika,” alisema.
Fidan pia alionya dhidi ya matumizi ya masuala ya kiasili katika eneo hilo, hasa yanayohusu jamii za Wakurdi.
“Tatizo la ndugu zetu wa Kikirundi kutumika kama sehemu ya njama hii katika hatua fulani ni hali ambayo hatutaki kuona,” alisema.