Tehran ilitangaza kuwa inafunga Mlango-Bahari wa Hormuz siku ya Jumapili na kurusha makombora na ndege zisizo na rubani kwa majirani zake wa Ghuba wanaohifadhi mali za Marekani, kama kulipiza kisasi kwa mashambulizi mapya ya Marekani kufuatia shambulio la vikosi vya Iran kwenye meli ya biashara ambayo iliachwa ikiwaka moto na wafanyakazi wake.

Ving'ora na milipuko vilisikika Qatar, Falme za Kiarabu na Bahrain, waandishi wa habari wa AFP na mamlaka za mitaa waliripoti, ongezeko la hivi karibuni la kudhoofisha makubaliano ya muda kati ya Washington na Tehran yenye lengo la kukomesha vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran.

Pentagon ilisema ilishambulia Iran mapema Jumapili baada ya Walinzi wa Mapinduzi kufyatua risasi kwenye meli ya makontena iliyosajiliwa na Ugiriki Kusini mwa Kupro ambayo walisema ilikuwa ikisafiri "njia isiyoidhinishwa" kupitia Mlango-Bahari wa Hormuz.

Walinzi kisha walisema walikuwa wameshambulia meli ya pili, kulingana na vyombo vya habari vya serikali, wakiishutumu kwa "kukiuka kanuni".

Vyombo vya habari vya Iran viliripoti milipuko huko Bandar Abbas, Sirik, Jask na kwenye Kisiwa cha Qeshm na pia katika jimbo la Khuzestan, ambalo linapakana na Iraq, bila ripoti za haraka za majeruhi.

Saa chache baadaye, ving'ora vya mashambulizi ya anga vilisikika juu ya Bahrain, huku Falme za Kiarabu na Qatar zikisema zilizuia mashambulizi ya makombora, huku Doha ikisema watu watatu wamejeruhiwa.

Kuwait pia ilisema ilikuwa ikifanya kazi ya kuzuia shambulio, huku Jordan ikisema makombora matatu ya Iran yalianguka katika eneo lake.

Walinzi wa Iran walisema waliharibu "vituo vya usaidizi wa vifaa kwa meli za majini na vifaa vya kujaza mafuta kwa meli za Marekani za kubeba ndege katika bandari ya Duqm nchini Oman".

'Sasa wanalipa'

Walinzi walisema awali waligonga na kusimamisha chombo kilochopuuza maagizo ya mara kwa mara ya kutumia njia ya meli iliyoidhinishwa, kulingana na shirika la habari la serikali IRNA.

"Kufuatia tukio hili... Mlango wa Hormuz utafungwa hadi taarifa zaidi itakapotolewa na hadi mwisho wa uingiliaji kati wa Marekani katika eneo hili," Walinzi walisema.

Ingawa Iran iliita shambulio hilo kwenye meli "risasi za onyo", jeshi la Marekani lilisema Tehran "ilishambulia kwa ukali" meli ya makontena yenye bendera ya GCA iliyokuwa ikipita kwenye mlango-bahari.

Mhudumu mmoja wa meli alikuwa amepotea na meli hiyo ilikuwa imeshambuliwa kwa risasi na uharibifu wa chumba chake cha injini, Kamandi Kuu ya Marekani (CENTCOM) ilisema.

Wafanyakazi waliacha chombo hicho na walikuwa kwenye boti ya uokoaji, shirika la baharini la Uingereza UKMTO liliripoti, na kuongeza kuwa tukio hilo lilitokea karibu kilomita 17 (maili 10) mashariki mwa Oman.

"Kwa kujibu, Marekani inaweka gharama kubwa kwa kuendelea kupunguza uwezo wa Iran wa kushambulia mabaharia raia na meli za kibiashara zinazopita kwa uhuru kwenye mlango bahari," ilisema kwenye X.

CENTCOM ilisema baadaye jeshi lilikuwa limeshambulia takriban malengo 140 ya kijeshi ya Iran wakati lilipomaliza raundi ya tatu ya mashambulizi wiki hii, yaliyofanywa kwa maelekezo ya Rais wa Marekani Donald Trump.

Waziri wa ulinzi wa Marekani Pete Hegseth alisema kwa urahisi: "Iran ilifanya chaguo baya. Sasa wanalipa."