Sekta ya maua ya Kenya yaathirika na gharama ya mizigo yapanda kufuatia vita vya Iran
Mzozo katika Mashariki ya Kati umevuruga usafirishaji wa mizigo kuelekea Ulaya, na kusababisha kupungua kwa mauzo ya nje pamoja na kuongezeka kwa gharama.
Sekta ya maua ya Kenya imeripoti hasara za kila wiki zinazofikia dola milioni 1.4 tangu vita kati ya Marekani na Israel dhidi ya Iran kuanza, huku wakulima wakihusisha hasara hizo na kushuka kwa mahitaji pamoja na usumbufu wa usafirishaji.
Baraza la Maua la Kenya, shirika la sekta binafsi linalowakilisha wakulima na wasafirishaji wa maua nchini Kenya, lilisema siku ya Jumanne kwamba mzozo unaoendelea umesababisha hasara ya zaidi ya dola milioni 4.2 katika wiki tatu zilizopita.
“Tunashuhudia kupungua kwa usafirishaji, ucheleweshaji wa kusafirisha mazao, na matumizi ya njia ndefu zaidi, huku gharama zikiwa juu sana. Wiki iliyopita tulikuwa kwenye dola 5.80 kwa kilo, ambayo ni kiwango cha juu zaidi katika miaka 10 iliyopita,” alisema Afisa Mkuu Mtendaji wa KFC, Clement Tulezi.
Sekta ya kilimo cha bustani ya Kenya, mojawapo ya sekta zake muhimu zaidi, ina thamani ya zaidi ya dola milioni 800 kila mwaka, kulingana na Benki Kuu ya Kenya.
Katika mashamba ya maua ya Isinya, yaliyo kilomita 56 kusini mwa Nairobi, Meneja wa Masoko Anantha Kumar anasema mauzo ya nje yamepungua kwa zaidi ya nusu.
“Hapo awali tulikuwa tukisafirisha mashina 450,000 kwa siku, lakini sasa tunasafirisha takriban mashina 150,000 hadi 200,000 kwa siku. Hivyo tunapoteza karibu asilimia 50,” alisema Kumar.
Mahitaji ya safari za moja kwa moja za mizigo kuelekea Ulaya
Kwa kawaida, mauzo ya moja kwa moja ya maua kwenda Mashariki ya Kati huchangia takriban asilimia 30 ya biashara katika mashamba ya Isinya na hadi asilimia 15 kitaifa, huku Ulaya ikiwa soko kubwa zaidi likichangia hadi asilimia 70.
Hata hivyo, ingawa Mashariki ya Kati si soko kuu la maua ya Kenya, usafirishaji wa mizigo kuelekea Ulaya umeathiriwa na mzozo huo, na kusababisha kupungua kwa mauzo pamoja na kuongezeka kwa gharama.
“Kwa viwango vya sasa vya usafirishaji, wateja hawawezi kununua. Na licha ya gharama kuwa juu, pia ni vigumu kupata huduma ya usafirishaji. Ni ndege chache tu zinazofanya kazi, kwani nyingi za Mashariki ya Kati zimesimama, na zile za Ulaya zinatoza karibu dola 5 kwa kilo, ambayo ni mara mbili ya kiwango cha kawaida,” alisema Kumar.
Wakulima kama wale wa mashamba ya Isinya sasa wanaonya kuwa ikiwa mzozo utaendelea, sekta hiyo itaendelea kudhoofika, na hali inaweza kufanana na kipindi cha Covid-19. Wataalamu wanaonya kuwa hali hii inaweza kusababisha upotevu wa ajira katika sekta inayowaajiri moja kwa moja takriban Wakenya nusu milioni.
Baraza la Maua la Kenya sasa linasema linashawishi serikali ya Kenya kuanzisha safari za moja kwa moja za mizigo kuelekea Ulaya ili kudumisha soko la Ulaya na kuwasaidia wakulima kukabiliana na athari hizo.