Waziri wa Mambo ya Nje wa Uturuki, Hakan Fidan, alisema kuwa sera na serikali ya Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, ni mzigo kwa Israel, eneo hilo, na usalama wa kimataifa.

"Sera za serikali ya Netanyahu si tatizo kwetu pekee," Fidan alisema katika mahojiano na gazeti la The National lenye makao yake Abu Dhabi siku ya Ijumaa. "Sera zake na serikali yake ni mzigo kwa Israel, mzigo kwa eneo hilo, na mzigo pamoja na tishio kwa usalama wa kimataifa."

Fidan aliondoa uwezekano wa maneno makali yanayotolewa kati ya Ankara na Tel Aviv kugeuka na kuwa mgogoro wa wazi.

"Hakuna sababu ya kuwa na mgogoro wa wazi," alisema. Rais wa Uturuki, Recep Tayyip Erdogan, "ni kiongozi wa amani na hekima" ambaye "hangeingia kwenye mtego wa kuchochewa kufanya jambo lolote," aliongeza.

Viongozi wa Ulaya, ingawa wanaanza kutambua hatari inayotokana na Israel, bado hawajapata njia za kushughulikia tatizo hilo, alisema, huku akionya kuwa majaribio ya kuvuruga maendeleo nchini Syria yanaweza kubadilisha hali hiyo.

Alisema kuwa umakini wa kimataifa umehamia mbali na Gaza kutokana na vita katika eneo la Ghuba, na akaongeza kuwa kuna haja ya kuwepo kwa shinikizo kubwa zaidi la kimataifa dhidi ya Israel "ili kuwaruhusu Wapalestina kupata misaada zaidi ya kibinadamu kutoka kimataifa."

Fidan alibainisha nafasi ya kipekee ya Uturuki katika upatanishi wa migogoro ya kikanda.

"Tunawafahamu wote, na tunajua mienendo ya kila mgogoro," alisema. "Hivyo, nadhani tuko katika nafasi nzuri zaidi ya kuelewa kikamilifu (kinachoendelea) na jinsi ya kusaidia kuukomesha."

"Tunahitaji kurejea katika hali ambapo mamlaka ya kujitawala na ukamilifu wa mipaka ya kila taifa vinatambuliwa kikamilifu," alisema Fidan. "Kwa muda mrefu Iran imekuwa ikidai kuwa hatua yake ya kuwa na makundi yanayoiwakilisha katika nchi hizi ni sera ya usalama ya kujilinda kabla ya shambulio, sawa na jinsi Waisraeli wanavyokalia maeneo mengine ya kanda hii kwa ajili ya usalama wao."

"Tukifikia makubaliano mapya ya usalama—ambayo yatathibitisha usalama, mamlaka ya kisiasa, na ukamilifu wa mipaka kwa kila upande katika kanda hii—nadhani hilo litaiambia Iran kwamba, 'tazama, tunaweza kurejea katika mipaka yetu ya awali'," alisema, huku akionyesha imani yake kuwa Iran "ina ukomavu wa kutosha kuelewa uhalisia huu wote."

"Kwa hivyo, tunatumai kuwa tukifikia makubaliano ya amani kati ya Marekani na Iran, basi tutaweza kuanza kuwa na mazungumzo yenye tija."

Waziri wa Mambo ya Nje wa Uturuki asema usitishaji mapigano kati ya Iran na Marekani unaweza kudumu

Fidan alisema anaamini kuwa usitishaji mapigano kati ya Iran na Marekani unaweza kudumu licha ya madai ya Rais wa Marekani Donald Trump kwamba hatua hiyo "imekwisha."

"Nadhani kulikuwa na ukosefu wa mawasiliano na kutoelewana kati ya pande zote mbili kuhusu jinsi ya kutekeleza mpango wa kupita katika mlango-bahari huo," alisema, akiongeza kuwa mazungumzo ya simu na mwenzake wa Iran, Abbas Araghchi, mwishoni mwa siku ya Alhamisi yalimpa "uelewa wa kina zaidi kuhusu chanzo cha tatizo hilo."

Alisema kupunguza mvutano ndiyo suluhisho.

"Pande zote mbili kwa dhati zinataka kuwepo kwa usitishaji mapigano na kuendelea na makubaliano ya amani," alisema. "Hata hivyo, daima kuna uwezekano wa kutokea ajali, na kutokana na mawasiliano mabaya au uchochezi na hatua za kulipiza kisasi, ni lazima tuwe waangalifu sana."

Alipoulizwa kuhusu mazungumzo ya ndege za kivita aina ya F-35 kati ya Uturuki na Marekani, Fidan alithibitisha kuwa "nia ya kisiasa ipo."

Akibainisha kuwa Trump na Erdogan "waliamua kuondoa vikwazo vyote kuhusu mradi wa F-35" wakati wa mkutano wao mwezi Septemba, Fidan alisema kuwa "tangu wakati huo, tumekuwa tukifanyia kazi suala hilo."

"Nadhani tutafikia suluhisho hivi karibuni," aliongeza.

Alibainisha kuwa Uturuki ililipia ndege hizo za kivita "miaka mitano au sita iliyopita," na kwamba ‘‘ zinasubiri kukabidhiwa " kwa Uturuki.

Mwaka 2019, wakati wa muhula wa kwanza wa Trump, Marekani iliondoa Uturuki kutoka kwenye mpango wa F-35 baada ya kupinga ununuzi wake wa mfumo wa ulinzi wa makombora wa S-400 kutoka Urusi, ikidai kuwa mfumo huo wa Urusi ungehatarisha usalama wa ndege hizo za kivita.

Uturuki imesema mara kwa mara kuwa hakuna mgongano kati ya mifumo hiyo miwili na imependekeza kuundwa kwa tume ya kuchunguza suala hilo. Ankara pia ilisema kuwa ilitimiza wajibu wake kuhusiana na ndege za F-35 na kwamba kuondolewa kwake kwenye mpango huo kulikiuka kanuni, huku ikisisitiza kuwa ndege hizo zingeiimarisha si Uturuki pekee bali pia NATO.

Alipoulizwa kuhusu uwezekano wa Uturuki kuhamishia makombora ya S-400 kwa Falme za Kiarabu, Fidan alisema: "Hii ni hatua inayoendelea. Kumekuwa na majadiliano na mazungumzo ndani ya serikali."

"Lazima kuwe na majadiliano yenye tija na Warusi," alisema, huku akibainisha kuwa hakuweza "kutaja nchi yoyote, mchakato au aina ya suluhisho kwa wakati huu kwa sababu, kama nilivyosema, kuna utashi wa kisiasa kati ya marais hao wawili."

Fidan alisisitiza umuhimu wa kuishirikisha Urusi katika uwezekano wa uhamishaji wa mfumo wa S-400 kwa kuwa Uturuki iliununua kutoka nchi hiyo.