Bei ya mafuta inapanda huku vita vya Mashariki ya Kati vikiendelea
Hofu inaongezeka kwamba bei ya juu ya muda mrefu ya nishati inaweza kuchochea mfumuko wa bei wa kimataifa na kupunguza uwezo wa benki kuu kupunguza viwango vya riba.
Bei ya mafuta ghafi ilipanda Ijumaa kutokana na kuongezeka kwa hofu juu ya kukatika kwa usambazaji wa mafuta wakati wa vita vya Mashariki ya Kati, wakati hisa zilishuka kutokana na data duni ya kodi ya marekani.
Vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran na mashambulizi ya kulipiza kisasi ya Tehran katika eneo lote la Ghuba yamegharimu sekta ya nishati na usafiri duniani, na kusimamisha msongamano wa magari kupitia Mlango Bahari wa Hormuz.
Mkataba wa kimataifa wa mafuta, mafuta ghafi ya Brent North Sea, ulipanda hadi $92.69 kwa pipa, hadi asilimia 8.5 kwa siku na karibu asilimia 30 kwa wiki baada ya Rais wa Marekani Donald Trump kusema "kujisalimisha bila masharti" pekee kwa Iran kutamaliza vita.
Kandarasi kuu ya Marekani, West Texas Intermediate, ilipanda zaidi ya asilimia 12 hadi zaidi ya $90 kwa pipa, na kuzidisha faida kubwa zaidi ya wiki kwenye rekodi.
Trafiki ya baharini imekauka kupitia Mlango-Bahari wa Hormuz, ambapo hupita asili mia ishirini ya mafuta yasiyosafishwa duniani na usambazaji wa gesi asilia iliyoyeyuka.
Mwitikio wa soko kwa mzozo huo ulikuwa umepunguzwa na matumaini kwamba ungekuwa mfupi, lakini matakwa ya Trump ya kujisalimisha kwa Iran huongeza matarajio ya mzozo mrefu.
Maoni ya Trump "yalipunguza matumaini kwamba mzozo huo utaepukwa haraka, na bei ya mafuta imeendelea kupanda" juu, alisema mkurugenzi wa utafiti wa XTB Kathleen Brooks.
Mtazamo wa bei za nishati kuwa juu kwa kipindi kirefu umeongeza hofu ya kuporomoka upya kwa mfumuko wa bei ambao unaweza kuathiri uchumi wa dunia huku ukizuia uwezo wa benki kuu kupunguza viwango vya riba ili kuimarisha ukuaji.
'Kadiri miundombinu muhimu ya nishati na njia za usafirishaji katika eneo hilo zinavyoharibika kwa muda mrefu, ndivyo uwezekano wa athari kubwa ya mfumuko wa bei unavyoongezeka,' alisema Russ Mould, mkurugenzi wa uwekezaji wa AJ Bell.
Mashambulizi kwenye maeneo ya mafuta yaliripotiwa kusini mwa Iraq na katika eneo la kaskazini, ambayo yalilazimu uwanja wa mafuta unaosimamiwa na Marekani kusitisha uzalishaji. Kuwait pia imeanza kupunguza uzalishaji kutokana na ukosefu wa uwezo wa kuhifadhi, iliripoti Wall Street Journal.
Mapema wiki hii, Trump aliahidi kulinda meli kupitia Mlango-Bahari wa Hormuz, lakini kampuni za usafirishaji zimechukua tahadhari katika eneo hilo.
Ukosefu wa ajira wa Marekani unazidi kuongezeka
Ahadi ya Trump ilisaidia "kupunguza baadhi ya malipo ya hatari katika masoko ya mafuta," lakini itakuwa na "athari ndogo isipokuwa uwezo mkubwa wa uharibifu wa Iran hautapunguzwa kwanza," ilisema barua kutoka kwa wachambuzi katika JPMorgan Chase.
Wakati huo huo, data ilionyesha uchumi wa Marekani ulikuwa umepoteza kazi bila kutarajia mnamo Februari, wakati ukosefu wa ajira pia uliongezeka.
Uchumi mkubwa zaidi duniani ulipoteza ajira 92,000 mwezi uliopita, kutoka ongezeko la ajira lililorekebishwa la 126,000 Januari, ilisema Idara ya ajira.
Takwimu mpya zilizotolewa Ijumaa pia zinaonyesha mauzo ya rejareja Marekani yalipungua kwa 0.2% mwezi Januari.
Wachambuzi wengi wanatazama takwimu zinazonyesha kupungua kwa kasi ya uchumi kama kuongeza nafasi kwamba Benki Kuu ya Marekani (Federal Reserve) itapunguza viwango vya riba, lakini wanasema bei kubwa za mafuta zinachanganya picha hiyo.
Hadi hivi karibuni, masoko yalikuwa yakitarajia kwamba Fed itaanza tena kupunguza viwango vya riba Juni, lakini sasa hayo yamehamia Septemba.
Viwango vikuu vya Wall Street vilimalizika vikianguka karibu asilimia moja au zaidi.
Masoko makuu ya Ulaya yalimalizika siku hiyo kwa hasara za takriban asilimia moja.