Uturuki inaibuka kama mzalishaji mkuu wa kimataifa wa matunda ya zeituni na mafuta yake

Uturuki iliipita Italia katika uzalishaji wa mafuta ya zeituni na matunda yake, na kuwa mzalishaji wa pili kwa ukubwa baada ya Uhispania, kulingana na Baraza la Kimataifa la Mizeituni (IOC).

Jaime Lillo, mkurugenzi mtendaji wa IOC yenye makao yake mjini Madrid, aliiambia Anadolu kwamba Uturuki sasa ni nchi ya lazima kwa sekta ya mizeituni.

"Ukiangalia data kutoka kwa misimu mitano iliyopita (2020-2025), Türkiye inaonekana kuwa imeunganisha nafasi yake kama mzalishaji wa pili kwa ukubwa wa mafuta ya mizeituni na mizeituni ya mezani," alisema.

"Uturuki tayari inachangia sana kwa jumuiya ya mzeituni," alibainisha.

"Kama tulivyosema, ni mtengenezaji mkubwa wa mafuta ya zeituni na zeituni za meza, si tu kwa ajili ya idadi ya watu wake bali pia kwa soko la kimataifa linalokua," alisema. "Uturuki tayari inachangia afya ya dunia, kwani watu hula mafuta ya zeituni na zeituni za meza kote duniani, lakini pia inachangia kwa sayari kupitia mashamba ya mizeituni ambayo yameongezeka na yanaendelea kuongezeka Uturuki."

Lillo alisema kwamba Uturuki imekuwa mtengenezaji mkubwa zaidi wa mizeituni za meza ulimwenguni, ikizidi Misri, kutokana na "msimu wake wa kipekee wa 2024–25."

Alibainisha kwamba usafirishaji wa mafuta ya mzeituni ulimwenguni uliongezeka kwa 25% katika msimu wa 2024–25, na Uturuki ilichangia ongezeko hilo kwa ongezeko la asilimia 132.

Ushiriki mkubwa wa IOC

Lillo alisema kwamba Uturuki imekuwa na nafasi ya naibu mkurugenzi mtendaji ndani ya IOC tangu 2023, na imekuwa "shirikishi sana, yenye msaada mkubwa, na ikijihusisha katika miradi mikuu ya baraza."

Alieleza kuwa kuna mkusanyiko wa kimataifa wa miti ya mzeituni katika mji wa watalii wa kusini magharibi wa Uturuki, Izmir, na IOC inatafuta suluhisho kwa changamoto zinazokabili sekta, kama mzozo wa hali ya hewa; mkusanyiko huo, pamoja na benki ya vinasaba vya mzeituni katika mji huo, umecheza nafasi muhimu katika jitihada hizi.

"Mabadiliko ya tabianchi tayari yanaonekana katika takwimu za uzalishaji," alisema, akibainisha kwamba mavuno mfululizo ya chini ya wastani — yaliyokuwa hayajatokea hapo awali — yalisukuma kupanda kwa bei kwa kiasi kikubwa katika miaka ya hivi karibuni.

Lillo alisema IOC inafanya kazi na wataalam kubadilika kwa mzozo wa hali ya hewa, akitaja athari zake wazi kwa uzalishaji wa mizeituni katika Mediterania na nafasi ya miti ya mizeituni kama mizinga ya asili ya kaboni.

Alitabiri kwamba janga la coronavirus lilikuwa mabadiliko makubwa kwa sekta ya mzeituni — wakati dunia iliposimama.

"Wakati dunia iliposimama, tulikaa nyumbani, na kwa namna fulani, ilionyesha kilicho muhimu zaidi, ambacho kilikuwa afya, kuwatunza wenyewe, kuwatunza familia zetu, kupika nyumbani... Na wakati huo, kulikuwa na ongezeko lisilotokea hapo awali la matumizi ya mafuta ya mzeituni, sio tu katika masoko ya jadi, bali pia katika masoko mapya, kama Marekani, Kanada, Brazil, China, na Japan," alisema.

Ripoti ya kina ya IOC

IOC iliripoti kuwa wastani wa uzalishaji wa mafuta ya mzeituni ulimwenguni katika misimu ya 2000 - 2001 na 2004 - 2005 ulifikia tani milioni 3.1, kati yake tani 320,000 zilizalishwa Türkiye, zikichangia asilimia 10 ya jumla.

Uzalishaji wa mafuta ya mzeituni wa Uturuki umebadilika kati ya misimu, ukifikia kilele cha tani 505,000 katika msimu wa 2024 - 2025, asilimia 58 zaidi kuliko wastani wa mavuno ya msimu.

Kwa mwaka wa 2025 - 2026, inatarajiwa kwamba Uturuki itazalisha tani 290,000 za mafuta ya zeituni, kushuka kwa asilimia 43 ikilinganishwa na msimu wa 2024 - 2025.

Matumizi ya mafuta ya zeituni nchini Uturuki ni karibu tani 170,000 kwa msimu, au asilimia 5.5 ya jumla ya dunia. Uturuki ilitumia hadi tani 200,000 katika msimu wa 2024 - 2025.

Matumizi ya mafuta ya zeituni kwa kila mtu nchini Uturuki yanakadiriwa kuwa karibu kilo 2.

Uturuki huuza nje karibu tani 96,000 za mafuta ya zeituni kwa msimu; usafirishaji nje uliongezeka mnamo 2024 - 2025 na kufikia tani 160,000, wakati inatarajiwa kuwa takriban tani 100,000 tu zitauzwa nje katika msimu wa 2025 - 2026.

Wakati huo huo, uagizi wa mafuta ya zeituni ulimwenguni, ukizingatia baadhi ya masoko makuu kama Australia, Brazil, Canada, China, Japan, nchi za Ulaya zisizo za Umoja wa Ulaya na Marekani, ulifikia tani 59,589 katika msimu wa 2024 - 2025, kushuka kwa asilimia 45 ikilinganishwa na msimu uliotangulia.

Katika msimu wa 2024 - 2025, mauzo ya mafuta ya zeituni duniani yaliongezeka kwa asilimia 25, ambapo Uturuki, Tunisia, Hispania na Italia zilichangia zaidi kwa ongezeko la asilimia 132, 38, 25 na 18 mtawalia.

Uzalishaji wa mizeituni za meza ulifikia tani milioni 3.3 katika msimu wa 2024 - 2025, wakati matumizi yaliongezeka kwa asilimia 5 ulimwenguni. Uturuki, kwa ongezeko la asilimia 13, ilikuwa dereva mkuu wa ongezeko la matumizi katika kipindi hicho.

Uzalishaji wa mafuta ya zeituni duniani unakadiriwa kufikia tani milioni 3.44 katika msimu wa 2025 - 2026, wakati uzalishaji wa mizeituni za meza unatarajiwa kufikia tani 2.9 milioni.