Mahakama ya Afrika Kusini siku ya Ijumaa imempa ushindi Rais wa Afrika Kusini Cyril Ramaphosa kwa kusitisha kwa muda mchakato wa kumng'oa madarakani uliokuwa umeanzishwa kutokana na kashfa zaidi ya Dola nusu milioni zilizokuwa zimefichwa ndani ya sofa katika shamba lake.

Ramaphosa alikuwa ameomba Mahakama Kuu ya Western Cape kusimamisha shughuli za kamati ya Bunge inayochunguza uwezekano wa kumng'oa madarakani hadi pale ombi lake la kupinga ripoti ya Novemba 2022 litakapoamuliwa. Ripoti hiyo ilihitimisha kuwa huenda "alikiuka sheria."

Ramaphosa amekanusha kufanya kosa lolote na amesema hana mpango wa kujiuzulu kutokana na tukio hilo, tangu ilipobainika kuwa kiasi hicho cha fedha za kigeni, ambacho hakikudaiwa rasmi, kiliripotiwa kuibwa mwaka 2020.

"Mpaka mahakama hii itakapotoa uamuzi kuhusu ombi la mapitio lililowasilishwa na mwombaji... wadaiwa wanazuiwa kuendelea na kikao cha hadhara cha mchakato wa kumng'oa madarakani," alisema Jaji Andre le Grange.

Uvamizi katika shamba la Phala Phala

Ramaphosa anatuhumiwa kutofichua kwa polisi na mamlaka ya kukusanya kodi tukio la uvamizi na wizi wa dola za Marekani 580,000 katika shamba lake la kifahari la Phala Phala, lililopo mkoani Limpopo kaskazini mwa Afrika Kusini.

Kwa upande wake, Ramaphosa amesema aliliripoti tukio hilo kwa polisi na kwamba fedha hizo zilitokana na mauzo ya nyati 20.

Malalamiko dhidi yake yaliwasilishwa na aliyekuwa mkuu wa zamani wa idara ya ujasusi na mshirika wa zamani wa rais wa zamani Jacob Zuma, ambaye alidai kuwa Ramaphosa alificha maelezo ya Dola milioni 4 kutoka kwa polisi na mamlaka ya kukusanya kodi.

Baada ya vyama vya upinzani kumkosoa kwa madai ya kukwepa kuwajibika, Ramaphosa alisema baada ya uamuzi wa mahakama kwamba anaendelea kuheshimu uhuru wa mahakama na mgawanyo wa madaraka uliowekwa na Katiba ya nchi.

"Taarifa hiyo ilisema Rais ataendelea kushirikiana na kuheshimu taratibu zote za uwajibikaji."

Kuhusu mchakato wa kumng'oa madarakani

Iwapo mchakato huo utaendelea, utakuwa wa kwanza kuwahi kufanyika dhidi ya rais wa Afrika Kusini akiwa bado madarakani.

Mahakama inatarajiwa mwezi Septemba kusikiliza ombi la Ramaphosa la kutaka kubatilisha ripoti ya jopo huru ya mwaka 2022, iliyobaini kuwa huenda kuna msingi wa yeye kujibu tuhuma zinazomkabili.

Ripoti hiyo ilikataliwa kupitia kura katika Bunge la Taifa, ambako chama tawala cha ANC kilikuwa na wingi wa wabunge, hivyo kuzuia kuanzishwa kwa mchakato wa kumng'oa madarakani wakati huo.

Mwaka 2024, mwendesha mashtaka wa umma alifuta mashtaka dhidi yake. Hata hivyo, mwezi Mei mwaka huu, Mahakama ya Katiba ilibatilisha uamuzi wa Bunge, jambo lililosababisha kuundwa kwa kamati ya Bunge ya kushughulikia mchakato wa kumng'oa madarakani.