Soomaaliya ayaa billowday baaritaan ku saabsan eedeymo sheegaya in hoggaamiyaha golaha gooni-u-goosadka Koonfurta Yemen ee Southern Transitional Council (STC), Aidarous Al-Zubaidi, uu si aan oggolaansho lahayn u adeegsaday hawada Soomaaliya, sida ay Khamiistii sheegtay Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda Soomaaliya.

Bayaan ay soo saartay Hay’adda Socdaalka iyo Jinsiyadda (ICA) ayaa lagu sheegay inay la shaqeynayso hay’adaha kale ee qaranka si loo xaqiijiyo in hawada iyo garoomada diyaaradaha Soomaaliya loo adeegsaday fududeynta dhaqdhaqaaqa “shaqsi siyaasadeed oo baxsad ah,” taas oo ka hor iman karta sharciga Soomaaliya ama nidaamyada oggolaanshaha.

Haddii la xaqiijiyo, hay’addu waxay sheegtay in falalkaasi ay noqon doonaan ku xadgudub culus oo ka dhan ah madaxbannaanida Soomaaliya iyo sharciyada socdaalka, iyadoo carrabka ku adkeysay in fududeynta baxsadayaal ama hawlgallo hal dhinac ah oo laga fuliyo dhulka dalka iyada oo aan oggolaansho la haysan ay tahay “mid aan la aqbali karin.”

Isbahaysiga uu Sacuudigu hoggaamiyo ee Yemen ayaa ku eedeeyay Imaaraadka Carabta inay Al-Zubaidi si qarsoodi ah uga saareen Yemen, iyagoo sheegay inuu dooni ku tagay gobolka iskiis isu magacaabay ee Somaliland, kadibna uu diyaarad uga raacay Muqdisho una safray Abu Dhabi.

ICA ayaa sheegtay in Muqdisho ay si joogto ah u taageertay baaqa Sacuudiga ee wadahadallo ka dhaca Riyadh, iyagoo ku tilmaamay “hannaan siyaasadeed oo ku habboon” xallinta xaaladda Yemen.

Ku xadgudub heshiisyo

Waxay intaas ku dartay in isku day kasta oo uu Al-Zubaidi ku doonayo inuu “ka baxsado hannaankaas, oo ay ku jirto taageero dibadeed oo la tuhunsan yahay,” uu si toos ah uga hor iman doono dadaallada diblomaasiyadeed ee socda.

Hay’addu waxay ka digtay in ku xadgudub kasta oo la xaqiijiyo uu noqon doono jebin heshiisyo laba geesood ah iyo ku xadgudub sharciga caalamiga ah.

“Tallaabooyin ku habboon ayaa la qaadi doonaa iyadoo lagu saleynayo natiijooyinka baaritaanka si loo xaqiijiyo isla xisaabtan buuxa oo ku saabsan xadgudub kasta oo la xaqiijiyo,” ayay hay’addu tiri.

Isbahaysiga Sacuudigu hoggaamiyo ayaa horay u sheegay in Al-Zubaidi u hoggaansami waayay amaro lagu faray inuu Riyadh u safro si wadahadallo loo qabto, taa beddelkeedna uu ciidamo u diray dhanka Al-Dhale ee koonfur-galbeed Yemen.

Afhayeenka isbahaysiga, Sarreeye Guuto Turki Al-Maliki, ayaa markii dambe sheegay in Al-Zubaidi uu badda kaga baxay Cadan ka hor inta uusan hawada kaga bixin gobolka, eedeyntaas oo ay STC diidday, iyagoo ku adkeystay in hoggaamiyahoodu uu weli ka hawlgalo magaalada.

STC ma aysan bixin jawaab faahfaahsan, balse waxay ku celisay in hoggaamiyahoodu weli firfircoon yahay isla markaana ay diiday eedeymaha.

Toddobaadkii hore, Sacuudi Carabiya ayaa Imaaraadka Carabta ku eedeysay inay ku riixayeen ciidammada STC inay howlgallo milatari ka fuliyaan xadka koonfureed ee boqortooyada ee gobollada Hadhramaut iyo Mahra. Abu Dhabi ayaa beenisay eedeynta.

Labada gobol, oo ku dhow kala bar dhulka Yemen, ayaa bishii hore ay la wareegeen dagaalyahannada STC, balse ciidamada dowladda ayaa dib u qabsaday horraantii toddobaadkan.

STC ayaa muddo dheer ku doodeysay gooni-isu-taagga Koonfurta Yemen, iyagoo ku andacoonaya in dowladihii is xigay ay gobolka si siyaasadeed iyo dhaqaale ah u takoorayeen. Maamulka Yemen ayaa diiday arrintaas, iyagoo ku adkeystay ilaalinta midnimada dhuleed ee dalka.

Waqooyiga iyo Koonfurta Yemen ayaa midoobay 22-ka May 1990, iyagoo dhisay Jamhuuriyadda Yemen.