Turkiga iyo Sacuudiga ayaa mar kale adkeeyay taageeradooda xooggan ee madaxbannaanida iyo midnimada dhuleed ee Soomaaliya, iyagoo diiday waxa ay ku tilmaameen tallaabooyin gooni-u-goosad ah iyo dhisidda maamullo isbarbar socda oo halis ku ah midnimada dalalka Geeska Afrika, kaddib kulan uu Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan la yeeshay Dhaxal-sugaha Sacuudiga Maxammed bin Salmaan oo ka dhacay Riyadh intii lagu guda jiray booqasho rasmi ah oo hal maalin ah.

Sida lagu sheegay bayaan Arbacadii ka soo baxay Agaasinka Isgaarsiinta Turkiga, labada hoggaamiye ayaa kulankoodii Talaadadii ee Riyadh ku adkeeyay “taageeradooda aan leexleexadka lahayn” ee midnimada Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya iyo ilaalinta xasilloonida dalka, horumarkiisa iyo daryeelka shacabka.

Waxay sidoo kale cambaareeyeen ku dhawaaqista aqoonsiga wadajirka ah ee u dhexeeya maamulka Israa’iil iyo gobolka gooni-goosadka ah ee Somaliland, iyagoo sheegay in tallaabadaasi ay xoojinayso ficillo gooni-u-goosad oo hal dhinac ah, ay ku xadgudbeyso sharciga caalamiga ah, isla markaana ay sii hurinayso xiisadaha gobolka.

Dabayaaqadii bishii Diseembar ee sannadkii hore, Israa’iil ayaa ku dhawaaqday inay aqoonsatay Somaliland inay tahay dowlad madax-bannaan.

Somaliland ayaa tan iyo markii ay ku dhawaaqday inay ka go’day Soomaaliya sanadkii 1991 u shaqaynaysay sidii gobol is-maamul ah oo dhab ahaan u jira, balse ma helin aqoonsi caalami ah, halka Dowladda Federaalka Soomaaliya ay marar badan ku celcelisay in gobolku yahay qayb ka mid ah dhulkeeda.

Taageero mideysan oo loo muujiyay dowladda sharciga ah ee Yemen

Marka laga hadlayo Yemen, Ankara iyo Riyadh ayaa mar kale xaqiijiyay taageeradooda dowladda sharciga ah ee dalkaas, oo uu matalo Golaha Hoggaanka Madaxtooyada iyo dowladda Yemen, iyagoo carrabka ku adkeeyay muhiimadda ilaalinta madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee Yemen.

Dhinaca Turkiga ayaa muujiyay taageero uu u hayo doorka Sacuudiga ee Yemen iyo dadaallada uu hoggaaminayo madaxa Golaha Hoggaanka Madaxtooyada si xal loogu helo qalalaasaha loona hormariyo dib-u-heshiisiinta qaran, oo ay ku jirto baaqa shir ballaaran oo Riyadh lagu qabanayo kaas oo ay ka qeyb galayaan dhammaan kooxaha koonfureed.

Ilaalinta midnimada Suudaan

Arrinta Suudaan, labada dal ayaa mar kale adkeeyay mowqif adag oo lagu ilaalinayo midnimada, amniga iyo madaxbannaanida Suudaan, iyagoo diiday dhisidda maamul sharci-darro ah ama kuwo isbarbar socda oo ka baxsan hay’adaha sharciyeysan ee dalka.

Waxay carrabka ku adkeeyeen baahida loo qabo in laga hortago in Suudaan ay noqoto xarun colaadeed, falal sharci-darro ah iyo qulqulka hub shisheeye oo aan sharci ahayn, iyagoo ku baaqay in la ilaaliyo dadka rayidka ah lana fududeeyo gaarsiinta gargaarka bani’aadamnimo si waafaqsan sharciga bani’aadamnimo ee caalamiga ah iyo Bayaanka Jeddah ee May 2023.

Turkiga ayaa bogaadiyay dadaallada Sacuudiga ee lagu doonayo in lagu soo afjaro dagaalka lana yareeyo dhibaatada shacabka Suudaan, halka Riyadh ay uga mahadcelisay Turkiga gargaarka bani’aadamnimo iyo waxqabadkiisa ka jawaabista xaaladaha degdegga ah.

Labada dhinac ayaa sidoo kale soo dhaweeyay go’aanka Ciidamada Qalabka Sida ee Suudaan ay ku gaareen in la sii furo marinka xuduudda Adre ee Chad muddo dheer, iyo dib u furista dhowr garoon diyaaradeed iyo marinno xuduudeed si loo fududeeyo gaarsiinta gargaarka bani’aadamnimo.

Erdogan iyo Dhaxal-sugaha Sacuudiga oo ku baaqay in Israa’iil ay ka baxdo Suuriya

Arrinta Suuriya, Ankara iyo Riyadh ayaa ammaanay waxa ay ku tilmaameen tallaabooyin mas’uuliyad leh oo ay qaadday dowladda Suuriya si loo ilaaliyo amniga, xasilloonida iyo wadajirka dhuleed, iyagoo sidoo kale soo dhaweeyay dadaallada caalamiga ah ee lagu taageerayo Dimishiq laguna qaadayo cunaqabateynta.

Waxay taageero u muujiyeen heshiiska xabbad-joojinta iyo is-dhexgalka ee 30-ka Janaayo, waxayna mar kale xaqiijiyeen taageerada dadaallada lagula dagaallamayo kooxaha argagixisada ah lana dhiirrigelinayo nabadda bulshada, iyagoo cambaareeyay ku xadgudubyada soo noqnoqda ee Israa’iil ku sameyso madaxbannaanida Suuriya.

Labada dhinac ayaa dib u cusbooneysiiyay baaqooda ku aaddan in Israa’iil si degdeg ah uga baxdo dhammaan dhulalka Suuriya ee la haysto, iyagoo ka digay in weerarrada sii socda ay wiiqayaan sharciga caalamiga ah isla markaana ay halis u yihiin inay kiciyaan xiisad ballaaran oo gobolka ah.