Rais wa Somalia, Hassan Sheikh Mohamud, amesema Mogadishu haipingi Ethiopia kupata njia ya kibiashara ya kufikia bahari kupitia ardhi ya Somalia, lakini akasisitiza kuwa mpango wowote lazima uheshimu mamlaka ya Somalia na kujadiliwa moja kwa moja kati ya nchi hizo mbili.
Akizungumza na Al Jazeera, Mohamud alisema uhusiano kati ya Somalia na Ethiopia kwa sasa ni mzuri na kwamba Mogadishu iko tayari kwa mazungumzo kuhusu kuiruhusu Ethiopia kutumia bandari za Somalia kwa ajili ya uingizaji na usafirishaji wa bidhaa.
"Somalia haina pingamizi kwa Ethiopia kupata njia ya kufikia bahari kupitia ardhi ya Somalia," alisema, huku akitambua hitaji linaloongezeka la Ethiopia la kufikia bahari kwa kuwa inategemea nchi jirani zenye mwambao wa bahari kwa ajili ya biashara ya kimataifa. "Tunataka Ethiopia iwe na bandari kwa ajili ya shughuli za kibiashara," Mohamud alisisitiza, akiongeza kuwa Ethiopia inaweza kutumia bandari "moja, mbili au tatu" za Somalia.
Ethiopia bado haijaomba rasmi njia ya kufikia bahari: Mohamud
Kulingana na rais huyo, Mogadishu na Addis Ababa zinaweza kujadili masharti ya kibiashara, ikiwemo ushuru, ada, na mipango mingine.
Hata hivyo, Mohamud alifafanua kuwa Ethiopia bado haijawasilisha rasmi kwa Somalia pendekezo madhubuti linaloelezea aina ya njia inayotafuta.
"Hadi leo, Ethiopia imetueleza kuwa inahitaji bandari, lakini haijatufikia rasmi," alisema.
Rais pia alirejelea sheria za kimataifa zinazosimamia uhusiano kati ya nchi zisizo na mwambao wa bahari na zile zenye mwambao, akisema makubaliano yoyote lazima yazingatie kanuni zilizowekwa chini ya Mkataba wa Umoja wa Mataifa wa Sheria ya Bahari.
Azimio la Ankara
Matamshi yake yanaweka wazi tofauti ya Mogadishu kati ya ufikiaji wa kibiashara kwenye bandari za Somalia na mpangilio wowote ambao unaweza kudhoofisha uhuru wa Somalia au uadilifu wa eneo.
Suala hili limekuwa chanzo kikubwa cha mvutano tangu Ethiopia iliposaini mkataba wa makubaliano na eneo lililojitenga la Somaliland mnamo Januari 2024, ikiripotiwa kutafuta ufikiaji wa baharini kwa kutambuliwa kwa Somaliland.
Somalia ilikataa makubaliano hayo kama ukiukaji wa uhuru wake na uadilifu wa eneo. Baadaye Uturuki iliingilia kati kati ya Mogadishu na Addis Ababa.
Mnamo Desemba 2024, Rais wa Uturuki Recep Tayyip Erdogan aliwakaribisha Rais wa Somalia Hassan Sheikh Mohamud na Waziri Mkuu wa Ethiopia Abiy Ahmed huko Ankara, ambapo pande hizo mbili zilipitisha Azimio la Ankara.
Heshima kwa uhuru wa kila mmoja
Azimio hilo lilithibitisha tena kujitolea kwao kwa uhuru, uadilifu wa eneo na uhuru, huku likianzisha mfumo wa kufuata mipango ya kibiashara yenye manufaa kwa pande zote ambayo ingeipa Ethiopia ufikiaji salama wa baharini chini ya mamlaka ya uhuru wa Somalia.
Maoni ya hivi karibuni ya Rais Mohamud yanaonyesha kuwa Mogadishu imejitolea kushughulikia mahitaji ya baharini ya Ethiopia kupitia mazungumzo ya pande mbili.
