In kasta oo ay socdaan duqeymaha cirka ee Israa’iil ee Qaza, xabbad-joojin cusub oo lagu heshiiyay ayaa billowday inay ka hirgasho marinka Falastiin ee burburay, iyadoo kolonyooyin gargaar ah ay ka gudbayaan xadka Rafax sida ku cad heshiis ay dad badani mar u arkayeen mid aan suurtagal ahayn.
Turkiga ayaa noqday xuddunta guushaas taariikhiga ah ee lama filaanka ah, doorkiisana dhexdhexaadiye iyo damaanad-qaade ahaan wuxuu beddelay jihada wadahadallo u muuqday kuwo aan la hubin.
29-kii Sebtembar, markii Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, uu daaha ka rogay Qorshihiisa Nabadda ee Gaza ee ka kooban 20 qodob, falcelin taxaddar leh ayaa ka dhalatay.
Qorshuhu ayaa ballanqaaday dhammaadka colaadda, is-dhaafsiga maxaabiista, iyo gargaar bini'aadannimo oo aan la hor istaagin, laakiin wuxuu ka tagay meelo bannaan oo muuqda.
Ma jirin habab cad oo fulineed, jadwal saxda ah oo ay Israa’iil uga baxayso Qaza, iyo dammaanad qaadayaal lagu kalsoon yahay oo hubiya u hoggaansanaanta. Xamaas, oo weli la daalaa dhacaysa xasuuqii labada sano ahaa ee Israa’iil, soo jeedintu uma muuqan mid siinaysa wax difaac ah ama la-xisaabtan ah.
Sida Turkigu uu ciyaarta u beddelay
Turkiga waxaa loo fidiyay casuumaad uu kaga qayb galo wadahadalladii Sharm El-Sheikh, taasoo ka tarjumaysa kalsoonida ay Xamaas ku qabto Ankara iyo isfahamka shakhsi ahaaneed ee ka dhexeeya Madaxweyne Erdogan iyo Trump.
Wafdiga Turkiga waxaa hoggaaminayay madaxa Hay'adda Sirdoonka Qaranka (MIT), İbrahim Kalın, oo matalayay diblomaasiyadda siyaasadeed ee Ankara. Wuxuu gacan ka geystay qeexidda aragtida Turkiga ee xabbad-joojin la aamini karo, isagoo isku dubbaridayay xiriirka u dhexeeya Xamaas, Maraykanka, Masar, iyo saraakiisha Qadar.
Wadahadallada waxaa ka mid ahaa dood ku saabsan nidaam dammaanad-qaad oo afar geesood ah, oo ay ku jiraan Turkiga, Masar, Qatar, iyo Maraykanka—si loo hubiyo u hoggaansanaanta, loola socdo jebinta xabbad-joojinta, loona maareeyo is-dhaafsiga maxaabiista.
Qaab-dhismeedkani wuxuu si toos ah uga jawaabay dalabkii muhiimka ahaa ee Xamaas: jiritaanka dammaanad-qaadayaal lagu kalsoon yahay si looga hortago tallaabo hal dhinac ah oo Israaiil. Sidaas darteed, wixii ku bilowday soo jeedin aan caddayn oo Maraykan ah waxay isu beddeshay qorshe habaysan, lala socdo, oo wejiyo leh.
Xabbad-joojintani maxay uga duwan tahay kuwii hore?
Heshiiskani wuxuu kaga duwan yahay labadii isku day ee xabbad-joojin ee hore, mid dabayaaqadii 2023 iyo midii kale ee horraantii sanadkan, 2025 oo labaduba ku burburay duqeymaha cirka ee Israaiil oo sii socday, iyo sababtoo ah hababka fulintu waxay ahaayeen daciif ama maba jirin.
Markan, habka dammaanad-qaadayaasha badan oo leh doorar qeexan, la socod joogto ah, iyo guddi dabagal ah, wuxuu abuuray qaab-dhismeed fulineed oo aan lagu arag heshiisyadii hore.
Dhanka Turkiga, xabbad-joojintani waa wax ka badan guul diblomaasiyadeed; waa xaqiijin istaraatiiji ah oo ku aaddan mabda'a siyaasadeed ee arrimaha dibadda ee soo jireenka ah: in nabadda waarta ee Bariga Dhexe ay ku xiran tahay xalka labada dal, oo leh maamul Falastiini oo sharci ah, sinnaan bini'aadannimo, iyo dammaanad-qaadyo amni oo la aamini karo.
Xabbad-joojintani waxay horayba u qeexday doorka diblomaasiyadeed ee Turkiga ee gobolka. Awooddeeda ah inay si wax-ku-ool ah ula falgasho saaxiibada reer Galbeedka iyo Bariga Dhexe labadaba waxay kor u qaadday sumcaddeeda dhexdhexaadiye lagu kalsoon yahay, oo wax-ku-ool ah, la aamini karo, awoodna u leh inuu u beddelo yoolal siyaasadeed oo adag qabanqaabo la fulin karo.
