Katika mahojiano ya hali ya juu ambayo yamefichua mpasuko mkubwa ndani ya muungano wa chama cha Republican cha Marekani, Balozi wa Marekani nchini Israel Mike Huckabee amemwambia mchambuzi Tucker Carlson kwamba Israel ina "haki ya Kibiblia" ya kudai eneo kubwa la ardhi katika Mashariki ya Kati ya kisasa.
Katika mahojiano kwenye Uwanja wa Ndege wa Ben Gurion siku ya Jumatano, Carlson alimuuliza balozi huyo kuhusu mipaka ya kijiografia ya ruzuku ya ardhi iliyofafanuliwa katika kitabu cha Ufunuo 15, ambayo inajumuisha eneo kutoka Mto Nile hadi Euphrates.
Alipoulizwa ikiwa Israel ingekuwa na haki ya kuchukua eneo lote kulingana na "hatua ya asili," Huckabee alijibu: "Itakuwa sawa ikiwa wangechukua yote."
Kwamba eneo ambalo lingejumuisha Palestina nzima, Lebanon, Syria, Jordan, na sehemu za Saudi Arabia na Iraq.
"Israel ni nchi ambayo Mungu alitoa, kupitia kwa Nabii Ibrahimu, kwa watu aliowachagua," Huckabee alisema, akielezea uhusiano wa watu wa Kiyahudi na ardhi kama mchanganyiko wa "watu, mahali na lengo."
Ingawa baadaye alidai kwamba serikali ya Israel kwa sasa haitaki kupanua mipaka hiyo ya kale, uthibitisho wa Huckabee, waziri wa Kibaptisti na Mzayuni aliyejidhihirisha, wa madai hayo ya kitheolojia yamezua shutuma za mara moja za kimataifa na kuibua mijadala juu ya ushawishi wa Uzayuni wa Kikristo kwenye sera za kigeni za Marekani.
Mahojiano ya Carlson na mjumbe wa Marekani yalitokana na mizozo ya awali kati ya wawili hao kuhusu sera za Israel, hasa kuhusu Wakristo na sera za kigeni za Marekani.
Carlson amekuwa akimshutumu Huckabee kwa kutanguliza maslahi ya Israel kuliko yale ya Marekani.
Carlson amewahi kuwahoji Mkristo wa Kipalestina na Mkristo wa Jordan, akizingatia uzoefu wao wa kuishi pamoja kwa usawa ndani ya jamii zenye Waislamu wengi.
Majadiliano haya pia yalizungumzia sera za kidhalimu zilizotungwa wakati wa utawala wa kijeshi wa Israel.
Mizizi ya viongozi wa Israeli: Latvia au Poland
Mahojiano hayo, yaliyoonyeshwa Ijumaa, yaligeuka kwa haraka kuwa mzozo mkali kuhusu utekelezwaji wa haki za kitaifa kwa wote.
Carlson, ambaye amekua akikosoa uungwaji mkono usio na masharti wa Marekani kwa Israel, alihoji kwa nini Huckabee anatetea haki za kiasili za Wayahudi wa Ulaya Mashariki huku akionekana kusitasita zaidi kuthibitisha haki sawa kwa Wakristu wa Ireland au Wakristo wa Palestina ambao familia zao zimeishi Levant kwa milenia mbili.
"Tunajuaje kwamba mababu wa Bibi [Netanyahu] waliwahi kuishi hapa?" Carlson aliuliza, akionyesha kwamba viongozi wengi wa Israel wana mizizi huko Latvia au Poland.
"Kuna watu wengi katika eneo ambalo Israel inadhibiti leo... ambao kupitia upimaji wa vinasaba, tunaweza kujua familia zao zimekuwa hapa kwa maelfu ya miaka. Wana haki ndogo ya kumiliki ardhi kuliko mtu ambaye babu zake waliishi Latvia?"
Huckabee alitupilia mbali hoja ya kinasaba, akisisitiza kwamba uhusiano wa "kibiblia, kihistoria, na kikabila" unaunda "ushahidi mkali sana" ambao unathibitishwa na akiolojia.
Mauaji ya kimbari ya Gaza
Mazungumzo yaligeuka kwa kasi kuelekea mzozo wa kibinadamu unaoendelea huko Gaza, ambapo Israel imewaua na kujeruhi makumi ya maelfu ya Wapalestina, kuangamiza vitongoji vyote na kuwaondoa kwa lazima wakaazi karibu milioni 2.3 katika mauaji yake ya kimbari.
Huckabee alidai kwa uwongo kwamba jeshi la Israel limedumisha "idadi ndogo ya raia waliouawa katika vita vya mijini kuliko katika mzozo wowote wa mijini katika historia ya kisasa."
Walakini, balozi alishindwa kutoa takwimu halisi aliposhinikizwa na Carlson.
Baada ya kusema kwamba hajui idadi kamili ya vifo, Huckabee baadaye alipendekeza kwamba ikiwa mtu atakubali takwimu za Wizara ya Afya ya Gaza - ambayo alikadiria kuwa takriban 60,000 - uwiano wa wanamgambo na raia waliouawa bado ungekuwa wa kuvunja rekodi kwa "ubinadamu" wake.
"Umetaja tu walifanya kazi bora kuliko jeshi la Marekani huko Iraq na Afghanistan," Carlson alijibu. "Kwa msingi gani unadai kwamba Jeshi la Israel Gaza liliwahi kuwa na huruma zaidi kwa raia kuliko Jeshi la Marekani na Kikosi cha Marine?" Huckabee alikiri kwamba hakuwa na takwimu kamili mezani lakini alidumisha msimamo wake kwa kuzingatia "mazungumzo na watu waliopigana huko."
Huckabee analinda kuuawa kwa watoto wa Israel
Wataalam wanasema kuwa hesabu ya vifo Gaza yenye zaidi ya 70,000 inaweza kuwa imeshindwa kukusanywa kikamilifu.
Kulingana na utafiti mpya uliochapishwa katika The Lancet Global Health, zaidi ya Wapalestina 75,000 waliuawa katika miezi 15 ya kwanza ya mauaji ya kimbari ya Israel katika Gaza, idadi ambayo ni kubwa zaidi ikilinganishwa na vifo 49,000 vilivyotangazwa wakati huo na wakuu wa afya wa eneo hilo.
Utafiti uliopitishwa na wenzao umebaini kwamba wanawake, watoto na wazee walikuwa asilimia 56.2 ya vifo vya vurugu katika kipindi hicho, asilimia ambayo utafiti ulisema inalingana kwa ujumla na ripoti za wizara ya afya ya Gaza.
Utafiti, uliofanywa na Kituo cha Palestina cha Sera na Utafiti wa Maoni (Palestinian Center for Policy and Survey Research) na ulioongozwa na Michael Spagat wa Royal Holloway, Chuo Kikuu cha London, ulifanyia utafiti nyumba 2,000 za Kipalestina kwa kipindi cha siku saba kuanzia Desemba 30, 2024.
"Ushahidi wa pamoja unaonyesha kwamba, hadi Januari 5, 2025, asilimia 3–4 ya idadi ya watu wa Gaza walikuwa wameuawa kwa vurugu na kumekuwepo na idadi kubwa ya vifo visivyo vya vurugu vilivyosababishwa kwa njia isiyo ya moja kwa moja na mzozo," waandishi waliandika.
Wakati wa mahojiano, Huckabee alitetea Israel kwa kuuawa kwa watoto huko Gaza, ikiwemo watoto wa umri wa miaka 14, akimpongeza kwamba baadhi yao huenda walikuwa wamehusika.
"Kama walishiriki katika hilo basi Mungu awasaidie," alisema.
Balozi wa Marekani alitetea mauaji ikiwa watu walikuwa "wanaunga mkono Hamas" au "walipigana na Israel," hata kama walikuwa wadogo, wakati Carlson alionyesha kushangaza na kusema kwamba angekataa "mauaji ya watoto."
"Kama hawa wangekuwa watoto wako wakiwa mateka Gaza, ungefanya nini ili kuwaokoa?" Huckabee aliuliza Carlson, ambaye alijibu, "Singeua watoto, kwa kipindi chochote. Na sitatengeneza visingizio vya kuuawa kwa watoto pia."
