Yankin Gabas ta Tsakiya na fuskantar ɗaya daga cikin lokuta mafi haɗari a tarihin siyasarsa. Rikicin da ya ɓarke tsakanin Amurka, Isra’ila da Iran ya wuce matakin takaddama ta diflomasiyya, ya koma musayar hare-hare kai tsaye da kuma shiga tsakani na ƙasashen yankin.

Tambayar da mutane da dama ke yi ita ce: Shin wannan yaƙi lamari ne na gaggawa, ko kuwa wani ɓangare ne na dogon shiri da aka daɗe ana tsara shi?

Yadda Rikicin Ya Fara

Rahotanni sun nuna cewa Amurka da Isra’ila sun ƙaddamar da hare-hare kan wasu muhimman wurare a Iran, ciki har da wuraren soja da cibiyoyin tsaro. Hakan ya haddasa mayar da martani daga Iran ta hanyar harba makaman linzami da jiragen yaƙi marasa matuƙa.

Tun daga wannan lokaci, ɓangarorin biyu na ci gaba da musayar hare-hare, lamarin da ya haddasa asarar rayuka da jikkata a ɓangarorin daban-daban.

Manufar Yaƙin: Batun Nukiliya Kaɗai Ne?

Kafin rikicin ya rikide zuwa yaƙi, Amurka ta yi ƙoƙarin matsa wa Iran lamba kan shirinta na nukiliya. Sai dai masana da dama na ganin cewa batun nukiliya kaɗai ba shi ne tushen rikicin ba.

A cewar wasu ƙwararru kan dangantakar ƙasa da ƙasa, burin rage ƙarfin duk wata ƙasa da za ta iya zama barazana ga Isra’ila da Amurka a yankin shi ne babban abin da ke bayan wannan rikici.

Wasu kuma na ganin rikicin na da alaƙa da burin sake fasalin taswirar siyasar Gabas ta Tsakiya.

Batun “Greater Israel” da Muhawarar Faɗaɗa Tasiri

Masana tarihi sun danganta ra’ayin “Greater Israel” da akidar da Theodor Herzl ya shimfiɗa a ƙarni na 19. Duk da cewa ba kowace gwamnati a Isra’ila ke bayyana wannan buri a fili ba, ana ta muhawara kan ko wasu manufofin tsaro da yaƙi na da alaƙa da ƙara faɗaɗa tasiri a yankin.

Ana yawan kawo misali da Tuddan Golan, da kuma rikicin Gaza da Lebanon, a matsayin wuraren da ke nuna yadda rikice-rikice ke iya haifar da sauyin iko da mallakar yankuna.

Me Ya Sa Iran Ke Kai Hare-Hare Kan Ƙasashen Larabawa?

Duk da cewa Iran ba ta da iyaka kai tsaye da Isra’ila, tana da alaƙa da ƙungiyoyi da ke makwabtaka da ita, musamman a Lebanon da wasu sassan yankin.

Masana na bayyana cewa hare-haren Iran kan wasu ƙasashen Larabawa na iya kasancewa saboda:

·        Mayar da martani kan hare-haren da ake kai mata

·        Aika saƙo ga Amurka ta hanyar kai hari wuraren da take da sansanonin soja

·        Kare alaƙarta da ƙungiyoyin da take goyon baya

·        Nuna cewa tana da ikon kai martani a duk faɗin yankin

A ganinta, duk wata ƙasa da ta bai wa Amurka damar amfani da ƙasarta wajen kai mata hari na iya zama ɓangare na rikicin.

Faɗaɗar Rikici da Tasirinsa Ga Yankin

Rikicin bai tsaya tsakanin ƙasashe uku kaɗai ba. Ya shafi ƙasashen yankin da dama, musamman waɗanda ke da alaƙa da ɓangarorin rikicin.

Hakan na ƙara haddasa fargaba kan:

·        Yiwuwar faɗaɗa yaƙi zuwa wasu ƙasashe

·        Tasirin tattalin arziki, musamman a fannin mai da makamashi

·        Barazanar sake ɓarkewar rikicin ƙungiyoyi a yankin

Ina Yankin Zai Dosa?

A halin yanzu babu tabbas kan yadda rikicin zai ƙare. Masana na gargadin cewa duk wani kuskure ko ƙarin farmaki na iya jefa yankin cikin yaƙi mai faɗi.

Babbar tambaya ita ce:
Shin ana shirin sake zana taswirar Gabas ta Tsakiya ne, ko kuwa wannan wani sabon babi ne na dogon rikicin da zai ci gaba da jan hankali a duniya?

Abin da ya tabbata shi ne — duk wata nasara ko rashin nasara a wannan rikici ba za ta tsaya ga ɓangarorin uku kaɗai ba, tasirinsa zai shafi yankin da ma duniya baki ɗaya.